Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

Arjuna meets the Lokapālas, is tested by Indra, and is led to Amarāvatī for astra-śikṣā

Indraloka-gamana

वृष्टिमारुतसंतापै: सुखै: स्थावरजड्रमान्‌ | वर्धयन्‌ सुमहातेजा: पुन: प्रतिनिवर्तते,“महातेजस्वी सूर्यदेव वृष्टि, वायु और तापद्दारा सुखपूर्वक चराचर जीवोंकी पुष्टि करते हुए पुनः अपने स्थानपर लौट आते हैं

vṛṣṭi-māruta-santāpaiḥ sukhaiḥ sthāvara-jaṅgamān | vardhayan su-mahā-tejāḥ punaḥ pratinivartate ||

மிகுந்த தேஜஸுடைய சூரியன், மழை, காற்று, வெப்பம் ஆகிய இன்பகரமான வழிகளால் அசைவற்றதும் அசையும் உயிர்களையும் வளர்த்துப் பேணி, மீண்டும் தன் நியமிக்கப்பட்ட பாதைக்கும் இடத்திற்கும் திரும்புகிறார். இயற்கையின் ஒழுங்கான, உயிர் தாங்கும் தாளமே கடமை தவறாத நெறியாக இங்கு வெளிப்படுகிறது.

वृष्टिby rain
वृष्टि:
Karana
TypeNoun
Rootवृष्टि
FormFeminine, Instrumental, Singular
मारुतby wind
मारुत:
Karana
TypeNoun
Rootमारुत
FormMasculine, Instrumental, Singular
संतापैःby heats / by warmth
संतापैः:
Karana
TypeNoun
Rootसंताप
FormMasculine, Instrumental, Plural
सुखैःwith comforts / pleasantly
सुखैः:
Karana
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Instrumental, Plural
स्थावरimmobile (beings)
स्थावर:
Karma
TypeAdjective
Rootस्थावर
FormMasculine, Accusative, Plural
जङ्गमान्mobile (beings)
जङ्गमान्:
Karma
TypeAdjective
Rootजङ्गम
FormMasculine, Accusative, Plural
वर्धयन्nourishing / causing to grow
वर्धयन्:
Karta
TypeVerb
Rootवृध्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
सुमहातेजाःone of very great splendor (the Sun)
सुमहातेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुमहातेजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
प्रतिनिवर्ततेreturns
प्रतिनिवर्तते:
TypeVerb
Rootप्रति-नि-वृत्
FormPresent (Lat), Atmanepada, Third, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
S
Sūrya (the Sun-god)
V
vṛṣṭi (rain)
M
māruta (wind)
S
santāpa (heat)

Educational Q&A

The verse presents the Sun’s regular, beneficent functioning—giving rain, wind, and warmth to sustain all life and then returning to his ordained path—as an image of dharma: performing one’s role steadily for the welfare of the world, without excess or neglect.

Vaiśaṃpāyana describes the Sun’s life-supporting activity: through rain, wind, and heat he causes both immobile and mobile beings to flourish, and afterward he returns to his proper station/course, emphasizing the cyclical order of the cosmos.