Ṛśyaśṛṅga’s Luring, Rainfall at Aṅga, and Reconciliation with Vibhāṇḍaka (ऋश्यशृङ्गोपाख्यानम्)
विभाण्डकस्याव्रजत: स राजा पशून् प्रभूतान् पशुपांश्न वीरान् समादिशत् पुत्रगृद्धी महर्षि- विभाण्डक: परिपृच्छेद् यदा व:,राजाने विभाण्डक मुनिके आगमन-पथमें बहुत-से पशु तथा वीर पशुरक्षक भी नियुक्त कर दिये और सबको यह आदेश दे दिया था कि जब पुत्रकी अभिलाषा रखनेवाले महर्षि विभाण्डक तुमसे पूछें तब हाथ जोड़कर उन्हें इस प्रकार उत्तर देना--“ये सब आपके पुत्रके ही पशु हैं, ये खेत भी उन्हींके जोते जा रहे हैं। महर्षे! आज्ञा दें, हम आपका कौन-सा प्रिय कार्य करें। हम सब लोग आपके आज्ञापालक दास हैं"
Vibhāṇḍakasyāvrajataḥ sa rājā paśūn prabhūtān paśupāṃś ca vīrān samādiśat putragṛddhī maharṣi-vibhāṇḍakaḥ paripṛcched yadā vaḥ.
விபாண்டக முனிவர் வரவிருந்த பாதையில் மன்னன் பல மாடுகளையும் வீரமான மாட்டுக் காவலர்களையும் நியமித்து, அனைவருக்கும் இவ்வாறு கட்டளையிட்டான்—மகனை விரும்பும் மகரிஷி விபாண்டகர் உங்களை வினவினால், கைகூப்பி இவ்வாறு பதிலளியுங்கள்: “இவை அனைத்தும் உங்கள் மகனுக்குச் சொந்தமான கால்நடைகள்; இந்த வயல்களும் அவனுக்காகவே உழப்படுகின்றன. மகரிஷியே, ஆணையிடுங்கள்—உங்களுக்கு உகந்த எந்தச் சேவையை நாம் செய்ய வேண்டும்? நாங்கள் அனைவரும் உங்கள் ஆணைக்குக் கட்டுப்பட்ட தாசர்கள்.”
विभाण्डक उवाच
The verse foregrounds how power can employ reverence and gifts to sway a renunciant, prompting reflection on dharma: true service and hospitality should be sincere, not a tool for manipulation; likewise, one should be vigilant about being influenced through flattery and material inducements.
A king, anticipating that the sage Vibhāṇḍaka may question the herdsmen, stations cattle and guards and instructs them to respond submissively—claiming the cattle and fields are for the sage’s son and offering themselves as obedient servants—thereby setting a persuasive scene meant to shape the sage’s response.