Shloka 9
उद्योगपर्व — अध्याय ८१: कृष्णस्य दूतप्रयाणम्
Udyoga Parva, Chapter 81: Krishna Sets Out as Envoy
महातेजस्वी केशव! (इन्होंने संजयसे इस प्रकार कहा था--) संजय! तुम दुर्योधन और उसके सुहृदोंके सामने मेरी यह माँग रख देना--'तात! तुम हमें अविस्थल, वृकस्थल, माकन्दी, वारणावत तथा अन्तिम पाँचवाँ कोई एक गाँव--इन पाँच गाँवोंको ही दे दो” ।।
vaiśampāyana uvāca | mahātejasvin keśava! (anena sañjayāyaivaṃ proktam) — sañjaya! tvaṃ duryodhana-suhṛdāṃ samakṣaṃ mama etāṃ yācanāṃ nivedaya — “tāta! avasthalaṃ vṛkasthalaṃ mākandīṃ vāraṇāvataṃ ca, pañcamaṃ cāntimaṃ kiṃcid ekaṃ grāmaṃ — etān eva pañca grāmān asmabhyaṃ dehi” iti || na cāpi hākaro dū vākyaṃ śrutvā kṛṣṇa suyodhanaḥ | yudhiṣṭhirasya dāśārha śrīmataḥ sandhim icchataḥ || daśārha-kula-bhūṣaṇa śrīkṛṣṇa! sandhiṃ icchataḥ śrīmataḥ yudhiṣṭhirasya idaṃ (namratā-pūrṇaṃ) vacanaṃ śrutvāpi duryodhanena na pratijagṛhe ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்— ஓ மஹாதேஜஸ்வி கேசவனே! (அவன் சஞ்சயனிடம் இவ்வாறு சொன்னான்—) ‘சஞ்சயா! துரியோதனனும் அவன் நண்பர்களும் முன்னிலையில் என் இந்த வேண்டுகோளை முன்வை— “தாதா! எங்களுக்கு அவிஸ்தலம், வ்ருகஸ்தலம், மாகந்தீ, வாரணாவதம், மேலும் ஐந்தாவதும் இறுதியுமானதாக வேறு எந்த ஒரு கிராமமாவது—இவ்வைந்து கிராமங்களையே அளி.”’ ஆனால், ஓ கிருஷ்ணா, தாசார்ஹ குலத்தின் அலங்காரமே! சமாதானத்தை நாடிய புகழ்மிக்க யுதிஷ்டிரனின் இந்தத் தாழ்மையான சொல்லைக் கேட்டும் சுயோதனன் அதை ஏற்கவில்லை.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even a minimal, reasonable claim offered in a spirit of reconciliation can be rejected when driven by pride and greed; the verse highlights how refusal of fair compromise becomes an ethical failure that propels society toward war.
Vaiśampāyana reports that Yudhiṣṭhira, seeking peace, asks through Sañjaya for only five villages (named explicitly). Duryodhana, despite hearing this humble proposal, refuses to accept it, signaling the breakdown of negotiations.