Shloka 41
उद्योगपर्व — अध्याय ८१: कृष्णस्य दूतप्रयाणम्
Udyoga Parva, Chapter 81: Krishna Sets Out as Envoy
'प्रजजलित अग्निके समान इस प्रचण्ड क्रोधको हृदयमें रखकर प्रतीक्षा करते मुझे तेरह वर्ष बीत गये हैं ।। विदीर्यते मे हृदयं भीमवाक्छल्यपीडितम् । योडयमद्य महाबाहुर्धर्ममेवानुपश्यति
prajvalitāgnike samānaṃ pracaṇḍaṃ krodhaṃ hṛdaye nidhāya pratīkṣamāṇasya mama trayodaśa varṣāṇi vyatītāni || vidīryate me hṛdayaṃ bhīmavākśalyapīḍitam | yo ’yam adya mahābāhur dharmam evānupaśyati ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்—எரியும் தீப்போல் கொடுங் கோபத்தை இதயத்தில் வைத்துக் கொண்டு காத்திருந்த எனக்கு பதின்மூன்று ஆண்டுகள் கடந்தன. பீமனின் கூர்மையான சொற்கள் எனும் சல்லியால் என் உள்ளம் பிளக்கப்படுகிறது; ஆனால் இந்த மகாபாகு இன்றும் தர்மத்தையே மட்டும் நோக்குகிறான்.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical tension between righteous restraint (dharma) and the consuming force of anger: even after long suffering, the truly dharmic person keeps duty and moral order in view, though the inner cost can be severe.
In the war-preparatory context of the Udyoga Parva, the speaker describes years of pent-up fury and the pain caused by Bhīma’s sharp speech, contrasting that agitation with a mighty hero’s continued commitment to dharma despite provocation.