Shloka 93
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
यद् यद् धर्मेण संयुक्तमुपपद्येद्धितं वच: । तत् तत् केशव भाषेथा: सान्त्वं वा यदि वेतरत्,केशव! जो-जो बात धर्मसंगत, युक्तियुक्त और हितकर हो, वह सब कोमल हो या कठोर, आप अवश्य कहें
yad yad dharmeṇa saṃyuktam upapadyed dhitaṃ vacaḥ | tat tat keśava bhāṣethāḥ sāntvaṃ vā yadi vetarat ||
கேசவா! தர்மத்தோடு ஒத்த, நியாயமுடைய, நலனளிக்கும் சொற்கள் எவை எவையோ அவை அனைத்தையும் நீர் கூறுங்கள்—அவை சமாதானப்படுத்தும் மென்மையான வார்த்தைகளாக இருந்தாலும், தேவைப்பட்டால் அதற்கு மாறாக உறுதியான கடுமையான வார்த்தைகளாக இருந்தாலும்.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Speech should be governed by dharma and welfare: one must say what is reasonable and beneficial, choosing gentle conciliation when possible, but not shrinking from firm or stern truth when the situation demands it.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Yudhiṣṭhira urges Keśava (Kṛṣṇa), acting as a key counselor and mediator, to speak whatever counsel best accords with dharma and the common good—whether soothing or uncompromising—so that the right course may be pursued amid escalating conflict.