Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

उद्योगपर्व — अध्याय 70: युधिष्ठिरस्य शान्त्युपायविचारः

Yudhiṣṭhira’s Deliberation on Peace-Means

ईरयन्तं भारतीं भारताना- मभ्यर्चनीयां शड़करीं सृंजयानाम्‌ । बुभूषद्धिग्ग्रहणीयामनिन्द्यां परासूनामग्रहणीयरूपाम्‌,भगवान्‌ अत्यन्त मनोहर वाणीमें जो प्रवचन करेंगे, वह भरतवंशियों तथा सूंजयोंके लिये कल्याणकारी तथा आदरणीय होगा। ऐश्वर्यकी इच्छा रखनेवाले पुरुषोंके लिये भगवान्‌की वह वाणी अनिन्द्य और शिरोधार्य होगी; परंतु जो मृत्युके निकट पहुँच चुके हैं, उन्हें वह अग्राह्म प्रतीत होगी

dhṛtarāṣṭra uvāca |

īrayantaṃ bhāratīṃ bhāratānām abhyarcanīyāṃ śaṅkarīṃ sṛñjayānām |

bubhūṣadbhir grahaṇīyām anindyāṃ parāsūnām agrahaṇīyarūpām ||

திருதராஷ்டிரன் கூறினான்—பகவான் இப்போது இயக்கவிருக்கும் இந்தப் புனித உரை, பாரதர்களுக்கும் ஸ்ரிஞ்ஜயர்களுக்கும் மங்களகரமும் வணக்கத்திற்குரியதுமாகும். செல்வமும் நலனும் நாடுவோர்க்கு அது குற்றமற்றதும் தலைமேல் ஏற்றுக்கொள்ளத் தக்கதுமாகும்; ஆனால் அழிவும் மரணமும் நெருங்கியோர்க்கு அதே உரை ஏற்க இயலாததாகத் தோன்றும்.

ईरयन्तम्uttering/setting forth
ईरयन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootईरयत् (√ईर्/ईरय्)
FormMasculine, Accusative, Singular
भारतीम्speech, utterance
भारतीम्:
Karma
TypeNoun
Rootभारती
FormFeminine, Accusative, Singular
भारतानाम्of the Bharatas
भारतानाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Genitive, Plural
अभ्यर्चनीयाम्worthy of reverence
अभ्यर्चनीयाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअभ्यर्चनीय (√अर्च्)
FormFeminine, Accusative, Singular
शङ्करीम्beneficent, auspicious
शङ्करीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशङ्करी
FormFeminine, Accusative, Singular
सृंजयानाम्of the Sṛñjayas
सृंजयानाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootसृंजय
FormMasculine, Genitive, Plural
बुभूषत्of those desiring to be/attain (prosperity)
बुभूषत्:
Sampradana
TypeAdjective
Rootबुभूषत् (√भू)
FormMasculine, Genitive, Plural
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
ग्रहणीयाम्to be accepted/received
ग्रहणीयाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootग्रहणीय (√ग्रह्)
FormFeminine, Accusative, Singular
अनिन्द्याम्blameless, irreproachable
अनिन्द्याम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनिन्द्य
FormFeminine, Accusative, Singular
परासूनाम्of those near death / whose life-breath is departing
परासूनाम्:
Sampradana
TypeAdjective
Rootपरासु
FormMasculine, Genitive, Plural
अग्रहणीयरूपाम्having a form not to be accepted
अग्रहणीयरूपाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअग्रहणीय-रूपा
FormFeminine, Accusative, Singular

धृतराष्ट उवाच

D
Dhṛtarāṣṭra
B
Bhāratas
S
Sṛñjayas
B
Bhagavān (the Lord)