Shloka 36
Vidura-nīti: Atithi-dharma, Trust, Counsel-Secrecy, and Traits of Sustainable Rule
Udyoga Parva, Adhyāya 38
मन्त्रभेदस्य षट् प्राज्ञो द्वाराणीमानि लक्षयेत् अर्थसंततिकामश्न रक्षेदेतानि नित्यश:,बुद्धिमान् पुरुष मन्त्रभेदके इन छः द्वारोंको जाने और धनको रक्षित रखनेकी इच्छासे इन्हें सदा बंद रखे--मादक वस्तुओंका सेवन, निद्रा, आवश्यक बातोंकी जानकारी न रखना, अपने नेत्र-मुख आदिका विकार, दुष्ट मन्त्रियोंपर विश्वास और कार्यमें अकुशल दूतपर भी भरोसा रखना
mantrabhedasya ṣaṭ prājño dvārāṇīmāni lakṣayet | arthasaṃtatīkāmaś ca rakṣed etāni nityaśaḥ ||
விதுரர் கூறினார்—மந்திரம் கசிவதற்கான இந்த ஆறு ‘வாயில்களை’ அறிவுடையவன் அறிந்திருக்க வேண்டும்; செல்வத்தின் நிலைபேறும் வளர்ச்சியும் விரும்பினால் அவற்றை எப்போதும் மூடிக் காக்க வேண்டும்—மதுவும் மயக்கப் பொருட்களும், அதிக நித்திரை/அலட்சியம், அறிய வேண்டியவற்றின் அறியாமை, கண்-முகம் முதலியவற்றில் இயல்பாக எழும் வெளிப்பாட்டு விகாரங்கள், தீய அமைச்சர்கள்மீது நம்பிக்கை, மேலும் செயலில் திறமையற்ற தூதர்மீதும் சார்பு.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Confidential counsel is protected not only by external security but by inner discipline and prudent administration: avoid intoxication and negligent sleep, stay informed about necessary matters, control involuntary facial/ocular expressions that reveal intent, and do not rely on corrupt ministers or incompetent messengers.
In the Udyoga Parva, Vidura instructs the ruler on practical ethics and governance. Here he warns about specific vulnerabilities through which strategic plans and secrets get exposed, emphasizing vigilance and careful selection of trusted agents.