Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्

अरोषणो य: समलोष्टाश्मकाछचन: प्रहीणशोको गतसन्धिविग्रह: । निन्दाप्रशंसोपरत: प्रियाप्रिये त्यजन्नुदासीनवदेष भिक्षुक:,जो क्रोध न करनेवाला, लोष्ट", पत्थर और सुवर्ण-को एक-सा समझनेवाला, शोकहीन, सन्धि-विग्रहसे रहित, निन्दा-प्रशंसासे शून्य, प्रिय-अप्रियका त्याग करनेवाला तथा उदासीन है, वही भिक्षुक (संन्यासी) है

aroṣaṇo yaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ prahīṇaśoko gatasandhivigrahaḥ | nindāpraśaṃsoparataḥ priyāpriye tyajann udāsīnavad eṣa bhikṣukaḥ ||

கோபமற்றவன், மண் கட்டி, கல், பொன்—இவற்றை ஒன்றுபோல் காண்பவன், துயரத்தை விட்டவன், உடன்பாடு-பகை என்ற கணக்குகளைக் கடந்தவன், பழி-புகழால் அசையாதவன், விருப்பு-வெறுப்பைத் துறந்து உதாசீன சாட்சிபோல் வாழ்பவன்—அவனே உண்மையான பிக்ஷு (துறவி).

{'aroṣaṇaḥ''free from anger
{'aroṣaṇaḥ':
non-irascible', 'yaḥ''who (the one who)', 'sama-': 'equal
non-irascible', 'yaḥ':
impartial', 'loṣṭa''clod of earth', 'aśman': 'stone', 'kāñcana': 'gold', 'samaloṣṭāśmakāñcanaḥ': 'one to whom clod, stone, and gold are the same', 'prahīṇaśokaḥ': 'one who has abandoned sorrow/grief', 'gata-': 'gone beyond
impartial', 'loṣṭa':
departed from', 'sandhi''alliance
departed from', 'sandhi':
conciliation', 'vigraha''hostility
conciliation', 'vigraha':
quarrel', 'gatasandhivigrahaḥ''one beyond the duality of making alliances and waging conflicts', 'nindā': 'blame
quarrel', 'gatasandhivigrahaḥ':
censure', 'praśaṃsā''praise
censure', 'praśaṃsā':
commendation', 'uparataḥ''ceased from
commendation', 'uparataḥ':
withdrawn from', 'nindāpraśaṃsoparataḥ''one who has withdrawn from concern for blame and praise', 'priya': 'pleasant
withdrawn from', 'nindāpraśaṃsoparataḥ':
dear', 'apriya''unpleasant
dear', 'apriya':
not dear', 'priyāpriye''the pleasant and the unpleasant', 'tyajan': 'abandoning
not dear', 'priyāpriye':
renouncing', 'udāsīna-vat''like one indifferent
renouncing', 'udāsīna-vat':
as a detached onlooker', 'eṣa''this (person)', 'bhikṣukaḥ': 'mendicant
as a detached onlooker', 'eṣa':

विदुर उवाच

V
Vidura
B
bhikṣuka (renunciant/mendicant)
L
loṣṭa (clod)
A
aśman (stone)
K
kāñcana (gold)