Shloka 29
उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्
न शत्रुर्वशमापतन्नो मोक्तव्यो वध्यतां गत: । न्यग्भूत्वा पर्युपासीत वध्यं हन्याद् बले सति । अहताद्धि भयं तस्माज्जायते नचिरादिव
na śatrur vaśam āpatanno moktavyo vadhyatāṃ gataḥ | nyagbhūtvā paryupāsīta vadhyaṃ hanyād bale sati | ahatād dhi bhayaṃ tasmāj jāyate na cirād iva ||
வசத்தில் விழுந்து தண்டனைக்குரிய பகைவனை விடுதலை செய்யக் கூடாது. முதலில் அவனை அடக்கி கண்காணிப்பில் வைத்திருக்க வேண்டும்; வலமும் வாய்ப்பும் உறுதியானபோது வத்யனானவனை வதம் செய்ய வேண்டும். ஏனெனில் அவன் காயமின்றி விடப்பட்டால், சிறிது காலத்திலேயே அவனிடமிருந்து மீண்டும் அச்சம் எழும்.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura teaches a hard-edged principle of rāja-nīti: a dangerous enemy who has fallen into one’s power should not be set free, because sparing him can quickly regenerate threat; restraint and vigilance are required, and decisive action is justified when one has the strength to prevent future harm.
In the Udyoga Parva’s counsel-setting, Vidura is advising the Kuru leadership on prudent governance and conflict management. Here he warns against releasing a captured or subdued adversary, emphasizing the political and moral responsibility to prevent renewed danger.