Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्

अमोघक्रो धहर्षस्य स्वयं कृत्यान्ववेक्षिण: । आत्मप्रत्ययकोशस्य वसुदैव वसुन्धरा,जिसके क्रोध और हर्ष व्यर्थ नहीं जाते, जो आवश्यक कार्योंकी स्वयं देखभाल करता है और खजानेकी भी स्वयं जानकारी रखता है, उसकी पृथ्वी पर्याप्त धन देनेवाली ही होती है

amoghakrodhaharṣasya svayaṁ kṛtyānvavekṣiṇaḥ | ātmapratyayakośasya vasudaiva vasundharā ||

யாருடைய கோபமும் மகிழ்ச்சியும் வீணாகச் செல்லாததோ, அவசியமான காரியங்களைத் தானே கண்காணிப்பதோ, கருவூலத்தையும் தன் நம்பிக்கையுடன் நேரடியாக அறிந்து கட்டுப்படுத்துவதோ—அவனுக்கு வஸுந்தரையே செல்வம் வழங்குபவளாகிறது.

अमोघक्रोधहर्षस्यof one whose anger and joy are unfailing (not in vain)
अमोघक्रोधहर्षस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootअमोघ-क्रोध-हर्ष (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
स्वयम्oneself; personally
स्वयम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
कृत्यान्duties; necessary tasks
कृत्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootकृत्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
अवेक्षिणःof one who oversees/looks after
अवेक्षिणः:
Sambandha
TypeAdjective
Rootअवेक्षिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
आत्मप्रत्ययकोशस्यof one whose treasury/resources are under his own control/knowledge
आत्मप्रत्ययकोशस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootआत्म-प्रत्यय-कोश (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
वसुदाwealth-giving
वसुदा:
Karta
TypeAdjective
Rootवसुदा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
एवindeed; certainly
एव:
None
TypeIndeclinable
Rootएव
वसुन्धराthe earth
वसुन्धरा:
Karta
TypeNoun
Rootवसुन्धरा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
V
Vasundharā (the Earth)
K
Kośa (treasury)

Educational Q&A

Prosperity follows disciplined rule: emotions like anger and joy must be purposeful (not impulsive), duties must be personally supervised, and the treasury must be kept under direct, informed control; then the realm naturally yields wealth.

Vidura is delivering counsel on statecraft and righteous conduct, describing the qualities of an effective ruler/administrator whose restraint and vigilance make the kingdom prosperous.