Shloka 29
हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः
Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace
न निल्नवं मन्त्रगतस्य गच्छेत् संसृष्टमन्त्रस्य कुसड्भतस्य । नचब्रूयान्नाश्वसिमि त्वयीति सकारणं व्यपदेशं तु कुर्यात्
na nilnavaṁ mantragatasya gacchet saṁsṛṣṭamantrasya kusaṅgatasya | na ca brūyān nāśvasimi tvayīti sakāraṇaṁ vyapadeśaṁ tu kuryāt ||
விதுரரின் அறிவுரை—தீய துணையர்களால் சூழப்பட்ட அரசன் பலருடன் கூடி ஆலோசனையில் மூழ்கியிருக்கும் வேளையில், அவன் சொல்லை வெளிப்படையாக எதிர்க்கக் கூடாது. “நான் உன்னை நம்பவில்லை” என்று நேரடியாகவும் சொல்லக் கூடாது. மாறாக, நியாயமான காரணம் ஒன்றை முன்வைத்து அங்கிருந்து விலக வேண்டும்—அதனால் பாதுகாப்பும் காக்கப்படும், மரியாதையும் குலையாது, பின்னர் நல்வழி சொல்லும் வாய்ப்பும் மீதமிருக்கும்।
विदुर उवाच
Educational Q&A
When a ruler is surrounded by many and swayed by corrupt advisers, direct confrontation or blunt distrust is unsafe and ineffective; one should disengage tactfully using a reasonable pretext, preserving one’s security and the chance to counsel rightly later.
Vidura is giving practical guidance on conduct at court: in a public council where the king’s deliberations are compromised by bad associates, a wise person should avoid open contradiction and instead withdraw diplomatically.