Udyoga Parva, Adhyaya 31 — Yudhiṣṭhira’s Instructions to Sañjaya
Peace Appeal and Five-Village Proposal
किमन्यत्र विषयादीश्वराणां यत्र पार्थ: परलोकं सम द्रष्टम् । अत्यक्रामत् स तथा सम्मतः स्या- न्न संशयो नास्ति मनुष्यकार:,ऐसी कौन-सी वस्तु है, जो लोकपालोंके अधिकार-से बाहर हो? तभी तो अर्जुन (इन्द्रकील पर्वतपर लोकपालोंसे मिलकर एवं उनसे अस्त्र प्राप्त करके भू और भुवर्लोकको लाँघकर) स्वर्गलोकको देखनेके लिये गये थे। इस प्रकार लोकपालोंद्वारा सम्मानित होनेपर भी यदि उन्हें कष्ट भोगना पड़ता है तो निस्संदेह यह कहा जा सकता है कि दैवबलके सामने मनुष्यका पुरुषार्थ कुछ भी नहीं है
sañjaya uvāca | kim anyatra viṣayād īśvarāṇāṃ yatra pārthaḥ paralokaṃ sama draṣṭum | atyakrāmat sa tathā sammataḥ syān na saṃśayo nāsti manuṣyakāraḥ ||
சஞ்சயன் கூறினான்—உலகைக் காக்கும் தேவர்களின் அதிகார எல்லைக்கு அப்பால் என்ன உள்ளது? அவர்களது வட்டத்திலேயே பார்த்தன் அர்ஜுனன் ஒருமுறை பூவும் புவமும் தாண்டி விண்ணுலகைக் காணச் சென்றான். அந்த காவலர்களால் மதிக்கப்பட்டபோதும் அவனுக்கு துன்பம் நேர்ந்தால், விதியின் வலிமைக்கு முன் மனித முயற்சி மிகச் சிறிதே என்பதில் ஐயமில்லை.
संजय उवाच