Shloka 15
अध्याय 24 — संजयस्य शमोपदेशः
Sanjaya’s Counsel Toward Conciliation
प्राणान् दद्याद् याचमान: कुतो<न्य- देतद् विद्वन् साधनार्थ ब्रवीमि । एतद् राज्ञो भीष्मपुरोगमस्य मतं यद् वः शान्तिरिहोत्तमा स्थात्
sañjaya uvāca |
prāṇān dadyād yācamānaḥ kuto 'nya-
d etad vidvan sādhana-artha bravīmi |
etad rājño bhīṣma-puro-gamasya
mataṃ yad vaḥ śāntir iha uttamā sthāt ||
சஞ்சயன் கூறினான்—நான் கேட்டால் அவன் உயிரையே தருவான்; பிறவற்றைப் பற்றி என்ன சொல்ல வேண்டும்? அறிவுடைய அரசே யுதிஷ்டிரா, சமாதானத்தை நிறைவேற்றுவதற்காகவே இதைச் சொல்கிறேன். பீஷ்மரை முன்னிலையாகக் கொண்டு அரசன் த்ருதராஷ்டிரனும் இதையே கருதுகிறான்—இவ்வழியிலேயே உங்களுக்கெல்லாம் இங்கே உயர்ந்த அமைதி நிலைபெற வேண்டும்.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes that sincere peace-making should be pursued when goodwill and willingness to sacrifice exist; ethical counsel aims at preventing needless war by establishing the ‘highest peace’ through reconciliation.
Sanjaya addresses Yudhishthira, stressing Arjuna’s readiness to give even his life if asked, and explains that he is speaking to facilitate a successful settlement; he adds that Bhishma and King Dhritarashtra also favor this course as the best path to peace.