Shloka 40
धृतराष्ट्र-संजय संवादः — उपप्लव्यगमनाज्ञा
Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Command to Proceed to Upaplavya
अनामयं मद्वचनेन पृच्छे: सर्वास्तथा द्रौपदेयांश्व॒ पञ्च । यद् यत् तत्र प्राप्तकालं परेभ्य- स्त्वं मन्येथा भारतानां हितं च | तद् भाषेथा: संजय राजमध्ये न मूर्च्ईयेद् यन्न च युद्धहेतु:
anāmayaṁ madvacanena pṛcchēḥ sarvāstathā draupadeyāṁś ca pañca | yad yat tatra prāptakālaṁ parebhyaḥ tvaṁ manyethā bhāratānāṁ hitaṁ ca | tad bhāṣethāḥ saṁjaya rājamadhye na mūrcchīyed yan na ca yuddhahetuḥ ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“என் செய்தியுடன் அனைவரின் நலனையும் விசாரி; குறிப்பாக த்ரௌபதியின் ஐந்து புதல்வர்களின் நலனையும். அங்கே பிறர் முன்னிலையில் காலத்திற்கேற்றதாகவும், பாரதர்களின் நன்மைக்குரியதாகவும் நீ கருதுவதை, சஞ்சயா, அரசவையின் நடுவில் கூறு; ஆனால் அரசன் மனம் தளர்ந்து மயங்காதபடியும், உன் சொற்கள் போருக்குக் காரணமாகாதபடியும் கூறு.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Speech should be both timely and welfare-oriented: one must convey what benefits the community, yet with restraint so that words do not destabilize the ruler or ignite conflict.
Vaiśampāyana reports instructions to Sañjaya: he is to convey a message, inquire about everyone’s well-being (notably Draupadī’s five sons), and speak in the king’s court in a way that promotes the Bhāratas’ good without provoking war.