Shloka 18
Śikhaṇḍinī’s Disclosure, Drupada’s Counsel, and the Petition to Yakṣa Sthūṇākarṇa
Udyoga Parva 192
“महाबाहो! अब तो मैं बूढ़ा हो गया, मेरी प्राणशक्ति और चेष्टा कम हो गयी, तो भी अपने अस्त्र-शस्त्रोंकी अग्निसे पाण्डवोंकी विशाल वाहिनीको भस्म कर दूँगा ।।
sañjaya uvāca | mahābāho! adhunāhaṁ vṛddho 'smi, mama prāṇaśaktiś ca ceṣṭā ca hīnā bhūtā; tathāpi svāstrāgninā pāṇḍavānāṁ viśālāṁ vāhinīṁ bhasmīkariṣyāmi || yathā bhīṣmaḥ śāntanavo māseneti matir mama | eṣā me paramā śaktir etan me paramaṁ balam ||
“ஓ மகாபாஹோ! இப்போது நான் முதுமையடைந்தேன்; என் உயிர்வலிமையும் முயற்சிச் சக்தியும் குறைந்துவிட்டன. ஆயினும் என் அஸ்திர-சஸ்திரங்களின் அக்கினியால் பாண்டவர்களின் பெரும் சேனையைச் சாம்பலாக்குவேன். சாந்தனுவின் புதல்வன் பீஷ்மர் ஒரே மாதத்தில் பாண்டவ சேனையை அழிக்க முடியும் எனில், அதே காலத்திற்குள் நானும் செய்ய முடியும்—இதுவே என் உறுதி. இதுவே என் உச்ச சக்தி; இதுவே என் உச்ச பலம்.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the tension between physical decline and unwavering martial resolve: even as age reduces stamina, pride in skill and confidence in one’s role as a warrior can drive extreme vows. Ethically, it foregrounds how self-assurance and comparison with revered figures (like Bhishma) can intensify commitment to violence, inviting reflection on responsibility and the costs of war.
Sanjaya reports a warrior’s declaration of intent: despite being old and weakened, he claims he will burn the Pandavas’ vast army with his weapons, asserting he can accomplish in a month what Bhishma is believed capable of doing. The statement functions as a morale-boosting boast and a strategic claim about the coming conflict.