Shloka 68
Drupada’s Alarm and Inquiry Regarding Śikhaṇḍinī (द्रुपदस्य भय-विमर्शः)
एतत् तत्त्वमहं वेद जन्म तात शिखण्डिन: । ततो नैनं हनिष्यामि समरेष्वाततायिनम्
etat tattvam ahaṁ veda janma tāta śikhaṇḍinaḥ | tato nainaṁ haniṣyāmi samareṣv ātatāyinam ||
பீஷ்மர் கூறினார்—மகனே! சிகண்டியின் பிறப்பின் உண்மையான தத்துவத்தை நான் அறிவேன்; ஆகையால் போர்க்களத்தில் அவன் தாக்குதலாளியாக வந்தாலும் நான் அவனை கொல்லமாட்டேன்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even in war, ethical restraint can override the impulse to kill: Bhishma grounds his decision in knowledge of Shikhandin’s true birth and identity, implying that dharma is not merely rule-following but conscientious discernment about whom it is right to strike.
In the Udyoga Parva’s war-preparations context, Bhishma explains to his interlocutor that he knows Shikhandin’s real origin and therefore will not kill him in battle, even if Shikhandin approaches as an ātatāyin (aggressor).