Shloka 27
Bhīṣma’s Dream-Counsel and the Prasvāpa Astra (भीष्मस्वप्नदर्शनम् / प्रस्वापास्त्रोपदेशः)
त्यजेयं शाश्व॒तं धर्ममिति मे निश्चिता मतिः । तब मैंने क्षत्रियधर्मको लक्ष्य करके उनसे कहा--“महर्षियो! संसारमें मेरा यह व्रत प्रसिद्ध है कि मैं पीठपर बाणोंकी चोट खाता हुआ कदापि युद्धसे निवृत्त नहीं हो सकता। मेरा यह निश्चित विचार है कि मैं लोभसे, कायरता या दीनतासे, भयसे अथवा किसी स्वार्थके कारण भी क्षत्रियोंके सनातन धर्मका त्याग नहीं कर सकता” ।। २५-२६; || ततस्ते मुनय: सर्वे नारदप्रमुखा नूप
tyajeyaṃ śāśvataṃ dharmam iti me niścitā matiḥ |
என் தீர்மானம் உறுதி—நான் சாச்வத தர்மத்தைத் துறக்கமாட்டேன். க்ஷத்திரிய தர்மத்தை முன்னிட்டு நான் அந்த முனிவர்களிடம் கூறினேன்—“மகாரிஷிகளே! உலகில் என் இந்த விரதம் புகழ்பெற்றது—என் முதுகில் அம்புகளின் அடிகள் விழுந்தாலும் நான் போரிலிருந்து ஒருபோதும் விலக இயலாது. என் நிலையான நம்பிக்கை—பேராசையால் அல்ல, கோழைத்தனம் அல்லது தாழ்வு மனத்தால் அல்ல, அச்சத்தால் அல்ல, எந்தச் சுயநலக் காரணத்தாலும் க்ஷத்திரியரின் சனாதன தர்மத்தை நான் கைவிட முடியாது.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma presents unwavering commitment to dharma as a moral anchor: one must not abandon one’s rightful duty due to greed, fear, cowardice, dejection, or self-interest. For a kṣatriya, this includes steadfastness and refusal to retreat from a justly undertaken battle.
Bhīṣma addresses sages and reaffirms his famous vow: even if struck by arrows, he will not withdraw from war. He frames this as fidelity to the eternal kṣatriya-dharma, rejecting any motive that would compromise his duty.