Shloka 17
Bhīṣma’s Appraisal of Pāṇḍava-Alliance Warriors (Śikhaṇḍin, Dhṛṣṭadyumna, and Allied Kings)
न हि देवेषु सर्वेषु नासुरेषूरगेषु च
na hi deveṣu sarveṣu nāsureṣv urageṣu ca | na rākṣaseṣu yakṣeṣu vā arjuna-samaḥ kvacit || manuṣyeṣu kutaḥ syād vā bhūtaṃ bhaviṣyaṃ ca me śrutam | na tathā rathināṃ kaścid iti bhīṣma uvāca ||
பீஷ்மர் கூறினார்—அனைத்து தேவர்களிடையிலும், அசுரர்களிடையிலும், நாகர்களிடையிலும் அர்ஜுனனுக்கு இணையானவன் இல்லை; ராட்சசர்களிலும் யக்ஷர்களிலும் கூட இல்லை. அப்படியிருக்க மனிதர்களிடையே அவனுக்கு ஒப்பானவன் எவ்வாறு இருப்பான்? கடந்த காலத்திலும் வருங்காலத்திலும் அவனைப் போன்ற ரதீயை நான் கேட்டதில்லை.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ideal of unsurpassed martial excellence joined to reputation validated by elders: true greatness is recognized across realms and across time, and such recognition carries ethical weight in judging strength, duty, and the likely outcome of conflict.
In the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Bhishma speaks to emphasize Arjuna’s incomparable prowess as a chariot-warrior, arguing that no being—divine, demonic, or human—matches him, thereby shaping the strategic and moral assessment of the coming war.