उद्योगपर्व — अध्याय १४० (कृष्णेन कर्णं प्रति पाण्डवबल-वैशिष्ट्यप्रदर्शनम्) / Udyoga Parva, Chapter 140
Krishna’s appraisal of Pandava advantage and war portents
मधुसूदन! उसके बाद अधिरथ नामक सूत मुझे जलमें देखते ही निकालकर अपने घर ले आये और बड़े स्नेहसे मुझे अपनी पत्नी राधाकी गोदमें दे दिया ।। मत्स्नेहाच्चैव राधायां सद्यः क्षीरमवातरत् | सा मे मूत्र पुरीषं च प्रतिजग्राह माधव,उस समय मेरे प्रति अधिक स्नेहके कारण राधाके स्तनोंमें तत्काल दूध उतर आया। माधव! उस अवस्थामें उसीने मेरा मल-मूत्र उठाना स्वीकार किया
matsnehāc caiva rādhāyāṃ sadyaḥ kṣīram avātarat | sā me mūtra-purīṣaṃ ca pratijagrāha mādhava ||
மதுசூதனனே! அதன் பின் அதிரதன் என்னும் சூதன் என்னை நீரில் கண்டவுடனே எடுத்துக் கொண்டு தன் இல்லத்திற்குக் கொண்டு வந்து, பேரன்புடன் தன் மனைவி ராதையின் மடியில் என்னை வைத்தான். என்னிடத்திலான மிகுந்த அன்பினால் ராதையின் மார்பில் உடனே பால் சுரந்தது. மாதவா! அந்த உதவியற்ற குழந்தைப் பருவத்தில் என் சிறுநீர், மலத்தைச் சுத்தம் செய்வதையும் அவளே தாய்மையுடன் ஏற்றுக் கொண்டாள்.
कर्ण उवाच
The verse highlights ethical motherhood and gratitude: true parenthood is shown through care, responsibility, and compassion, not merely by birth. It also underscores the dignity of nurturing labor and the moral weight of acknowledging those who raised and protected one.
Karna, speaking to Kṛṣṇa (Mādhava), recalls his infancy with his foster mother Rādhā. He describes how, moved by affection, she began lactating immediately and took on the intimate duties of caring for a newborn, emphasizing her genuine maternal role in his life.