Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Uttarā-diśā Māhātmya — Suparṇa’s Praise of the Northern Quarter

Suparṇa–Gālava Saṃvāda

ब्रह्मन्‌! पूर्वकालमें वायुदेवने अपने महान्‌ वेगसे यहाँ युद्धमें दैत्योंको पराड्मुख, आबद्ध और पीड़ित किया था, जिससे वे लंबी साँस छोड़ते हुए धराशायी हो गये थे ।। अत्र सूर्य प्रणयिनं प्रतिगृह्नाति पर्वत: । अस्तो नाम यतः संध्या पश्चिमा प्रतिसर्पति,इसी दिशामें अस्ताचल है, जो अपने प्रीतिपात्र सूर्यदेवको प्रतिदिन ग्रहण करता है। यहींसे पश्चिम संध्याका प्रसार होता है

yūparṇa uvāca |

brāhman! pūrvakāle vāyudevena svamahān-vegena iha yuddhe daityāḥ parāṅmukhāḥ kṛtāḥ, ābaddhāḥ pīḍitāś ca; tataḥ te dīrghaṃ niḥśvasantaḥ dharāśāyino 'bhavan ||

atra sūrya-praṇayinaṃ pratigṛhṇāti parvataḥ |

asto nāma yataḥ sandhyā paścimā pratisarpati ||

யூபர்ணன் கூறினான்— “பிராமணரே! முற்காலத்தில் வாயுதேவன் தன் மாபெரும் வேகத்தால் இங்கேயே போரில் தைத்தியர்களை பின்வாங்கச் செய்து, கட்டிப் பீடித்து நசுக்கினான்; அவர்கள் நீண்ட மூச்சை விட்டபடி தரையில் விழுந்தனர். இத்திசையிலே ‘அஸ்த’ எனப்படும் மலை உள்ளது; அது தினந்தோறும் தன் பிரியமான சூரியதேவனை ஏற்றுக்கொள்கிறது. இங்கிருந்தே மேற்கு சந்தியா பரவுகிறது.”

अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रणयिनम्beloved (one)
प्रणयिनम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रणयिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रतिगृह्णातिreceives, takes in
प्रतिगृह्णाति:
Karta
TypeVerb
Rootप्रति-ग्रह्
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, 3rd, Singular
पर्वतःthe mountain
पर्वतः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्तःsetting (sunset), west
अस्तः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअस्त
FormMasculine, Nominative, Singular
नामindeed; by name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
यतःfrom where; whence
यतः:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootयतस्
संध्याtwilight, evening
संध्या:
Karta
TypeNoun
Rootसंध्या
FormFeminine, Nominative, Singular
पश्चिमाwestern
पश्चिमा:
TypeAdjective
Rootपश्चिम
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रतिसर्पतिspreads, moves forth
प्रतिसर्पति:
Karta
TypeVerb
Rootप्रति-सृप्
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, 3rd, Singular

युपर्ण उवाच

Y
Yūparṇa
B
Brāhmaṇa (addressed interlocutor)
V
Vāyu (Wind-god)
D
Daityas
S
Sūrya (Sun-god)
A
Asta/astācala (the setting mountain)
P
Paścimā sandhyā (western twilight)