Shloka 3

Devanagari script

ये सुरभि पृथ्वीके सारतत्त्वसे प्रकट, छः रसोंके सारभागसे संयुक्त एवं सर्वोत्तम, अनिर्वचनीय एकरसरूप क्षीरको सदा अपने स्तनोंसे प्रवाहित करती रहती हैं ।। अमृतेनाभितृप्तस्य सारमुद्गिरत: पुरा । पितामहस्य वदनादुदतिष्ठ दनिन्दिता

Transliteration

amṛtenābhitṛptasya sāram udgirataḥ purā | pitāmahasya vadanād udatīṣṭha daninditā ||

Translation

நாரதர் கூறினார்— “அழுக்கற்றவளே! முற்காலத்தில் பிதாமகன் பிரம்மா அமிர்தத்தால் நிறைவுற்று படைப்பின் சாரத்தை உரைத்தபோது, அவன் வாயிலிருந்து இது எழுந்தது. அந்தச் சுரபி பூமியின் சாரத்திலிருந்து வெளிப்பட்டு, ஆறு சுவைகளின் சாரம் ஒன்றாகக் கூடி, ஒரே சுவையாய் ஒப்பற்றதாய் விளங்கும் அந்தப் பாலை தன் மடிகளில் இருந்து இடையறாது பொழிகிறாள்.”

Word by Word

अमृतेनwith nectar

अभितृप्तस्यof (one) fully satisfied

सारम्essence

उद्गिरतःof (him) uttering / emitting

पुराformerly; once

पितामहस्यof the Grandsire (Brahmā)

वदनात्from (his) mouth

उदतिष्ठत्arose; sprang up

दनिन्दिताthe blameless one (not censured by the good)

Speaker

नारद उवाच

Characters & Entities

Nārada

Pitāmaha (Brahmā)

Amṛta

Surabhi (divine cow)

Kṣīra (milk)

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse frames nourishment (milk/essence) as divinely sourced and intrinsically pure, suggesting that sustaining life and social order depends on preserving what is ‘sāra’—the best, ethical essence—rather than pursuing mere power or conflict.

What is happening in the narrative?

Nārada recounts an ancient origin account: from Brahmā, satisfied with amṛta and speaking forth the essence, a wondrous substance (linked with Surabhi’s ever-flowing milk) is said to have arisen, emphasizing a sacred provenance for life-sustaining abundance.