Shloka 19
राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः
Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration
ईहाद्वाराणि संरुध्य राजा सम्प्रीतदर्शन: । प्रद्धिषन्ति परिख्यातं राजानमतिखादिनम्
bhīṣma uvāca | īhādvārāṇi saṃrudhya rājā samprītadarśanaḥ | praddhiṣanti parikhyātaṃ rājānam atikhādinam |
அரசன் பேராசை, சுயநலம் ஆகியவற்றின் வாயில்களை அடைத்து, தன் தோற்றமே குடிமக்களுக்கு இனிமையாய் தோன்றுமாறு இருக்க வேண்டும். மிகுந்த தாகம் (அதித்ருஷ்ணை) காரணமாக, குடிகளின் வாழ்வாதாரமான வேளாண்மை முதலியவற்றை அழிக்கக் கூடாது. அரசன் அளவுக்கு மீறி பிழிந்து உண்ணும் ‘அதிகாதி’ எனப் பழிபெற்றால், மக்கள் அனைவரும் அவனை வெறுக்கத் தொடங்குவர்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king must restrain greed and avoid excessive extraction from the people; rulership should be welfare-oriented so that the ruler remains प्रियदर्शन (pleasing and trusted), not notorious as an exploiter.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises the ruler to close the ‘doors’ of selfish desire and warns that if a king becomes famous for over-consuming the people’s resources, public resentment and hatred inevitably arise.