Shloka 16
ऋत्विग्धर्मः, दक्षिणा-न्यायः, तपसः परमार्थः
Ritvij-Dharma, the Norm of Dakṣiṇā, and the Higher Meaning of Tapas
शरीरवृत्तमास्थाय इत्येषा श्रूयते श्रुति: । नातिसम्यक् प्रणीतानि ब्राह्मणानां महात्मनाम्
śarīravṛttam āsthāya ityeṣā śrūyate śrutiḥ | nātisamyak praṇītāni brāhmaṇānāṃ mahātmanām ||
பீஷ்மர் கூறினார்— ‘உடலைத் தாங்கும் வாழ்வுமுறையை ஏற்று…’ என்று இவ்வாறு ஒரு ஸ்ருதி வாக்கியம் கேட்கப்படுகிறது. ஆனால் மகாத்ம பிராமணர்கள் வகுத்த விதிகளை வெறும் சொற்பொருளாகவோ அரைகுறை புரிதலோடு பின்பற்றக் கூடாது; அதன் உண்மை நோக்கத்தை உணர வேண்டும், உடல் பராமரிப்பு தர்மத்திலிருந்து வழுவுவதற்கான காரணமாக மாறாதபடி.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Scriptural and Brahmanical prescriptions about sustaining one’s life (śarīravṛtta) must be understood in their intended ethical spirit; bodily maintenance should not be used as a pretext to dilute or misapply dharma.
In Śānti Parva, Bhīṣma continues instructing Yudhiṣṭhira on dharma. Here he invokes a Śruti statement and cautions about how rules and teachings—especially those concerning livelihood and conduct—can be misunderstood if followed without discerning their proper intent.