Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

धन-राजधर्म संवादः

Discourse on Wealth and Royal Duty

इस प्रकार श्रीमह्याभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधर्मानुशासनपर्वमें युधिष्ठिरका खेदपूर्ण उद्‌गार नामक सातवाँ अध्याय पूरा हुआ,कापालीं नृप पापिष्ठां वृत्तिमासाद्य जीवत: । संत्यज्य राज्यमृद्धं ते लोको5यं कि वदिष्यति || ॥!| - ॥ 5 ५ 5 वैश्य तुलाधारके द्वारा मुनि जाजलिका सत्कार ध्ज्यॉ गीताप्रेस, ग॑ नारदजीको भगवान्‌के विश्वरूपका दर्शन ।007: दि (८६-९६ भगवान्‌ हयग्रीव वेदोंको रसातलसे लाकर ब्रह्माजीको लौटा रहे हैं गीताप्रेस, गोरखपुर इन्द्रकी ब्राह्मणवेषमें दैत्यराज प्रह्नलादसे भेंट नरेश्वरर जब आप यह समृद्धिशाली राज्य छोड़कर हाथमें खपड़ा लिये घर-घर भीख माँगनेकी नीचातिनीच वृत्तिका आश्रय लेकर जीवन-निर्वाह करने लगेंगे, तब लोग आपको क्या कहेंगे?

kapālīṁ nṛpa pāpiṣṭhāṁ vṛttim āsādya jīvataḥ | saṁtyajya rājyam ṛddhaṁ te loko 'yaṁ kiṁ vadiṣyati ||

அரசே! நீ இந்த வளமிகு அரசைத் துறந்து, உயிரோடு இருக்கும்போதே, கையில் கபாலப் பாத்திரம் ஏந்தி வீடு வீடாகப் பிச்சை கேட்கும் மிகக் கண்டிக்கத்தக்க வாழ்வை ஏற்றுக்கொண்டால், இந்த உலகம் உன்னைப் பற்றி என்ன சொல்வது?

कापालीम्beggar-like (with a skull-bowl)
कापालीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकापालिन्
FormFeminine, Accusative, Singular
नृपO king
नृप:
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Vocative, Singular
पापिष्ठाम्most base/most sinful
पापिष्ठाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपापिष्ठ
FormFeminine, Accusative, Singular
वृत्तिम्mode of living, livelihood
वृत्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
आसाद्यhaving resorted to / having obtained
आसाद्य:
TypeVerb
Rootआ + सद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
जीवत:of (you) living / while alive
जीवत::
TypeAdjective
Rootजीवत्
FormMasculine, Genitive, Singular
संत्यज्यhaving abandoned
संत्यज्य:
TypeVerb
Rootसम् + त्यज्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
राज्यम्kingdom, sovereignty
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
ऋद्धम्prosperous, rich
ऋद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootऋद्ध
FormNeuter, Accusative, Singular
तेof you / your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormSecond, Genitive, Singular
लोकःpeople, the world
लोकः:
Karta
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
वदिष्यतिwill say
वदिष्यति:
TypeVerb
Rootवद्
FormSimple Future (लृट्), Third, Singular, Parasmaipada

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
N
nṛpa (the king, addressed)
K
kapālin (skull-bearing mendicant figure)
L
loka (the people/world)