Shloka 423
Yudhiṣṭhira’s Lament for Karṇa and Renunciation-Oriented Self-Assessment (शोक-प्रलापः / त्याग-प्रवृत्तिः)
गमिष्यामि विनिर्मुक्तो विशोको निर्मम: क्वचित् | अतः मैं परिग्रह छोड़कर सारे राज्य और इसके सुखोंको लात मारकर बन्धनमुक्त हो शोक और ममतासे ऊपर उठकर, कहीं वनमें चला जाऊँगा
gamiṣyāmi vinirmukto viśoko nirmamaḥ kvacit |
யுதிஷ்டிரன் கூறினான்— நான் எங்கோ புறப்படுவேன்—எல்லாப் பந்தங்களிலிருந்தும் விடுபட்டு, துயரமின்றி, பற்றற்றவனாய். பரிக்ரஹத்தைத் துறந்து, இந்த அரசையும் அதன் இன்பங்களையும் உதறித் தள்ளி, துயரத்தையும் ‘எனது’ என்ற உணர்வையும் கடந்து வனத்திற்குச் செல்வேன்।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes vairāgya (dispassion): freedom from sorrow and possessiveness arises by relinquishing attachment to power, pleasure, and acquisition, orienting life toward inner liberation rather than external sovereignty.
In the aftermath of war and amid moral anguish, Yudhiṣṭhira voices a resolve to abandon royal life—rejecting the kingdom’s enjoyments—and to seek peace through a forest life marked by detachment and release from worldly bonds.