Previous Verse
Next Verse

Shloka 65

Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)

लब्धस्य च प्रशमनं सतां चैवाभिपूजनम्‌ । विद्वद्धिरेकीभावश्व दानहोमविधिज्ञता,अपने अधिकारमें आये हुए देशोंमें शान्ति स्थापित करना, सत्पुरुषोंका सत्कार करना, विद्वानोंके साथ एकता (मेल-जोल) बढ़ाना, दान और होमकी विधिको जानना, माड़लिक वस्तुओंका स्पर्श करना, शरीरको वस्त्र और आभूषणोंसे सजाना, भोजनकी व्यवस्था करना और सर्वदा आस्तिक बुद्धि रखना--इन सब बातोंका भी उस ग्रन्थमें वर्णन है

labdhasya ca praśamanaṁ satāṁ caivābhipūjanam | vidvaddhirekībhāvaś ca dānahomavidhijñatā ||

பீஷ்மர் கூறினார்—பெற்றுக் கொண்ட நாட்டைச் சீர்படுத்தி அங்கே அமைதியான ஆட்சி நிலைநிறுத்துதல், சத்புருஷர்களை மதித்தல், அறிஞர்களுடன் ஒற்றுமையும் நெருக்கமும் வளர்த்தல், தானம் மற்றும் ஹோமத்தின் முறைகளை அறிதல்—இவை அனைத்தும் அந்த நூலில் கூறப்பட்டுள்ளன. மேலும் நாகரிக வாழ்வின் பிற ஒழுக்கங்களும்—சரியான நடத்தை, உணவும் வாழ்வாதாரமும் ஒழுங்காக அமைத்தல், என்றும் ஆஸ்திகப் புத்தியின் உறுதி—இவையும் அங்கே விளக்கப்பட்டுள்ளன।

लब्धस्यof what has been obtained
लब्धस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलब्ध (√लभ्)
FormNeuter, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्रशमनम्pacification; settling
प्रशमनम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रशमन
FormNeuter, Nominative, Singular
सताम्of the good (people)
सताम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootसत्
FormMasculine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अभिपूजनम्honouring; reverential worship
अभिपूजनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअभिपूजन
FormNeuter, Nominative, Singular
विद्वत्a learned person; scholar
विद्वत्:
Karta
TypeNoun
Rootविद्वत्
FormMasculine, Nominative, Singular
धीरwise; steadfast
धीर:
Karta
TypeAdjective
Rootधीर
FormMasculine, Nominative, Singular
एकीभावःunity; becoming one; concord
एकीभावः:
Karma
TypeNoun
Rootएकीभाव
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
दानgift; charity
दान:
TypeNoun
Rootदान
FormNeuter, Stem (compound member), Singular
होमfire-offering; oblation
होम:
TypeNoun
Rootहोम
FormMasculine, Stem (compound member), Singular
विधिrule; procedure
विधि:
TypeNoun
Rootविधि
FormMasculine, Stem (compound member), Singular
ज्ञताknowledge; being acquainted
ज्ञता:
Karma
TypeNoun
Rootज्ञता (√ज्ञा)
FormFeminine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
T
the virtuous (sat)
T
the learned (vidvat)
D
dāna (charitable gifts)
H
homa (fire-offering)