Shloka 183
एको यं वेद भगवान् धाता नारायणो हरि: । उनका न आदि है न अन्त। वे ही परब्रह्म परमात्मा हैं। उनको न देवता जानते हैं न ऋषि। एकमात्र सबका धारण-पोषण करनेवाले ये भगवान् श्रीनारायण हरि ही उन्हें जानते हैं
eko yaṃ veda bhagavān dhātā nārāyaṇo hariḥ | na tasya ādir na antaḥ | sa eva parabrahma paramātmā | na taṃ devā jānanti na ṛṣayaḥ | eka-mātraḥ sarva-dhāraṇa-poṣaṇa-kartā bhagavān śrī-nārāyaṇo hariḥ tam eva veda |
பீஷ்மர் கூறினார்— அந்தப் பரமத் தத்துவத்தை உண்மையில் ஒருவனே அறிவான்: பகவான் தாதா—நாராயணன், ஹரி. அவருக்கு ஆதியும் இல்லை, அந்தமும் இல்லை; அவரே பரப்ரஹ்மம், பரமாத்மா. தேவர்களும் அவரை முழுமையாக அறியார்; ரிஷிகளும் அல்ல. அனைத்தையும் தாங்கி பேணும் ஒரே பகவான் ஸ்ரீநாராயண ஹரியே அந்த உன்னத உண்மையை அறிவான்।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the transcendence of the Supreme Reality: the ultimate Brahman/Paramātmā is beginningless and endless, beyond the full grasp of even gods and sages. It emphasizes that Nārāyaṇa (Hari), as the all-sustaining Lord, is uniquely identified with and capable of knowing that supreme principle—highlighting both metaphysical supremacy and devotional orientation.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and higher spiritual truths after the war. Here he turns to a theological affirmation: he proclaims Nārāyaṇa/Hari as the supreme sustainer and identifies the ultimate, unknowable-to-others Absolute with Him, underscoring the limits of ordinary divine and ascetic knowledge.