Shloka 5
Śānti Parva Adhyāya 43 — Yudhiṣṭhira’s Stuti of Kṛṣṇa
Assembly Hymn of Many Names
विश्वकर्मन् नमस्ते<स्तु विश्वात्मन् विश्वसम्भव । विष्णो जिष्णो हरे कृष्ण वैकुण्ठ पुरुषोत्तम,“यह सम्पूर्ण विश्व आपकी लीलामयी सृष्टि है। आप इस विश्वके आत्मा हैं। आपहीसे इस जगत्की उत्पत्ति हुई है। आप ही व्यापक होनेके कारण “विष्णु', विजयी होनेसे 'जिष्णु', दुःख और पाप हर लेनेसे “हरि', अपनी ओर आकृष्ट करनेके कारण “कृष्ण', विकुण्ठ धामके अधिपति होनेसे “वैकुण्ठ” तथा क्षर-अक्षर पुरुषसे उत्तम होनेके कारण 'पुरुषोतम” कहलाते हैं। आपको नमस्कार है
viśvakarman namas te 'stu viśvātman viśvasambhava | viṣṇo jiṣṇo hare kṛṣṇa vaikuṇṭha puruṣottama ||
ஹே விஸ்வகர்மன்! உமக்கு நமஸ்காரம். ஹே விஸ்வாத்மன், ஹே விஸ்வஸம்பவ! ஹே விஷ்ணோ, ஹே ஜிஷ்ணோ, ஹே ஹரே, ஹே கிருஷ்ண, ஹே வைகுண்ட, ஹே புருஷோத்தம! இந்த முழு பிரபஞ்சமும் உமது லீலாமயமான படைப்பு; நீரே இதன் அந்தராத்மா; உம்மிடமிருந்தே இதன் தோற்றம் நிகழ்கிறது. அனைத்திலும் பரவி இருப்பதால் ‘விஷ்ணு’, எப்போதும் வெற்றி பெறுவதால் ‘ஜிஷ்ணு’, துயரும் பாவமும் அகற்றுவதால் ‘ஹரி’, எல்லாவற்றையும் தம்மை நோக்கி ஈர்ப்பதால் ‘கிருஷ்ண’, வைகுண்டத்தின் அதிபதியாக இருப்பதால் ‘வைகுண்ட’, க்ஷர-அக்ஷர இரண்டையும் மீறியதால் ‘புருஷோத்தம’ என அழைக்கப்படுகிறீர்.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a devotional and philosophical vision in which the Supreme Lord is both the creator and the indwelling Self of the cosmos. Multiple divine epithets are explained as ethical-spiritual functions: pervading all (Viṣṇu), triumphing over adharma (Jiṣṇu), removing sin and suffering (Hari), attracting beings toward the good and the divine (Kṛṣṇa), presiding over the highest abode (Vaikuṇṭha), and transcending the perishable and imperishable (Puruṣottama).
Vaiśampāyana, in the Shānti Parva’s reflective setting after the war, voices a hymn-like salutation. The narration pauses to praise the Supreme with a chain of names and brief etymological meanings, framing the universe and its moral order as grounded in the Lord’s presence and creative power.