Shloka 11
राजधर्माश्रयं केचित् केचिदात्मफलाश्रयम् | गुरुधर्माश्रयं केचित्केचिद् वाक्संयमाश्रयम्,कोई राजधर्म, कोई आत्मज्ञान, कोई गुरुशुश्रुषा और कोई मौनव्रतका ही आश्रय लिये बैठे हैं
rājadharmāśrayaṃ kecit kecid ātmaphalāśrayam | gurudharmāśrayaṃ kecit kecid vāksaṃyamāśrayam ||
பிராமணன் கூறினான்—சிலர் அரச தர்மத்தைச் சார்கிறார்கள்; சிலர் ஆத்மஞானத்தால் வரும் பயனைச் சார்கிறார்கள். சிலர் குருதர்மம்—குருவைச் சேவித்து மதிப்பதைக்—கைப்பிடிக்கிறார்கள்; சிலர் வாக்குச் சுயக்கட்டுப்பாட்டையே ஆதாரமாகக் கொள்கிறார்கள். இவ்வாறு தேடுபவர்கள் பல்வேறு ஆதாரங்களை ஏற்கின்றனர்.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Dharma can be pursued through different legitimate supports—public duty (rājadharma), inner realization (ātmaphala), disciplined reverence for the teacher (gurudharma), and ethical restraint in speech (vāksaṃyama). The verse highlights plural pathways oriented toward self-control and right conduct.
A brāhmaṇa speaker is describing how various people adopt different disciplines or ‘refuges’ in life—some focusing on governance and justice, others on inner spiritual attainment, others on guru-centered discipline, and others on silence and controlled speech—framing a broader Shanti Parva discussion on dharma and conduct.