Shloka 49
अध्याय ३५१ — उञ्छवृत्ति-व्रतसिद्धेः मानुषस्य परमगतिः
Sūrya–Nāga Dialogue on the Perfected Gleaner-Ascetic
यं मानसं वै प्रवदन्ति विप्रा: पितामहस्योत्तमबुद्धियुक्तम् । वसिष्ठमग्य्रं च तपोनिधानं यस्यातिसूर्य व्यतिरिच्यते भा:
Vaiśampāyana uvāca — yaṁ mānasaṁ vai pravadanti viprāḥ pitāmahasyottama-buddhi-yuktam | vasiṣṭham agryaṁ ca tapo-nidhānaṁ yasyāti-sūryaṁ vyatiricyate bhāḥ ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்—பிராமணர்கள் பிதாமகன் பிரம்மாவின் மனப்பிறந்த புதல்வன் எனப் புகழும், உயர்ந்த புத்தியுடைய, தவத்தின் நிதியான, முனிவர்களில் முதன்மையான வசிஷ்டர்—அவரது ஒளி சூரியனையும் மிஞ்சித் திகழும்—அந்த பிரம்மரிஷி வசிஷ்டரின் வம்சத்தில் பராசரன் என்னும் மகாபிரபாவமிக்க மகரிஷி தோன்றுவான். அவன் வேதஞானத்தின் களஞ்சியம்; தபஸ்விகளில் சிறந்தவன்; தவமே தங்கும் இல்லம் போல் இருப்பவன். அக்காலத்தில் அந்தப் பராசரனே உன் தந்தையாக இருப்பான்.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Spiritual excellence is measured by inner qualities—intellect (buddhi), austerity (tapas), and Vedic wisdom—so much so that the text describes a sage’s radiance as surpassing the sun. It also emphasizes the ethical weight of lineage: one’s origins are linked to a tradition of discipline and learning, which carries responsibilities.
Vaiśampāyana is describing the exalted status of the sage Vasiṣṭha—said to be a mind-born son of Brahmā—and then foretells that in Vasiṣṭha’s lineage will arise the powerful seer Parāśara, who will become the father of the person being addressed.