Shloka 3
Āścarya-kathana: Brāhmaṇa–Nāga Dialogue on Sūrya (Vivasvat) and the ‘Second Sun’ Phenomenon
संसारमें जिन लोगोंकी वासनाएँ दग्ध हो गयी हैं और जो पुण्य-पापसे रहित हो गये हैं, उन्हें परम्परासे जो गति प्राप्त होती है, उसका भी आपने वर्णन किया है ।। चतुर्थ्या चैव ते गत्यां गच्छन्ति पुरुषोत्तमम् । एकान्तिनस्तु पुरुषा गच्छन्ति परमं पदम्,जो भगवानके अनन्य भक्त हैं, वे साधुपुरुष अनिरुद्ध, प्रद्युम्म और संकर्षणकी अपेक्षा न रखकर वासुदेवसंज्ञक चौथी गतिमें पहुँचकर भगवान् पुरुषोत्तम एवं उनके परमपदको प्राप्त कर लेते हैं
janamejaya uvāca | saṃsāre yeṣāṃ vāsanā dagdhāḥ puṇya-pāpa-vivarjitāś ca, teṣāṃ paramparayā yā gatiḥ prāpyate tām api tvayā varṇitā | caturthyā caiva te gatyāṃ gacchanti puruṣottamam | ekāntinas tu puruṣā gacchanti paramaṃ padam | ye bhagavato 'nanya-bhaktāḥ sādhavaḥ puruṣāḥ, te 'niruddha-pradyumna-saṅkarṣaṇān apekṣām akṛtvā vāsudeva-saṃjñikāṃ caturthīṃ gatiṃ prāpya bhagavantaṃ puruṣottamaṃ tad-uttamaṃ paramaṃ padaṃ ca prāpnuvanti |
உலகில் யாருடைய வாசனைகள் எரிந்து நீங்கிவிட்டனவோ, புண்ணிய–பாவம் இரண்டிலிருந்தும் விடுபட்டவர்களோ, அவர்களுக்கு பரம்பரையாகக் கிடைக்கும் கதியையும் நீங்கள் விளக்கியுள்ளீர்கள். அந்த நான்காம் கதியினால் அவர்கள் புருஷோத்தமனை அடைகிறார்கள். ஆனால் ஏகாந்திகள்—அனன்ய பக்தியுடைய நற்குணமிக்கோர்—அனிருத்தன், பிரத்யும்னன், சங்கர்ஷணன் ஆகியோரின் சார்பின்றி ‘வாசுதேவ’ எனப்படும் நான்காம் கதியை அடைந்து, பகவான் புருஷோத்தமனையும் அவரது பரமபதத்தையும் பெறுகின்றனர்.
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts two spiritual attainments: those who have burned away desires and transcended merit and sin may reach a destination through a graded succession, while the single-minded devotee (ekāntin) reaches the supreme abode directly by attaining the ‘fourth’ destination identified with Vāsudeva—i.e., the Supreme Lord Himself.
Janamejaya, continuing his inquiry, refers to a prior explanation about the post-mortem/spiritual ‘destinations’ of liberated persons. He highlights a specific teaching: exclusive devotees do not rely on intermediary divine manifestations (Aniruddha, Pradyumna, Saṅkarṣaṇa) but attain Puruṣottama and the highest state through Vāsudeva.