Shloka 31
कालनिर्देशः शोकनिवारणं च
Instruction on Kāla and the Removal of Grief
तत्त्वं ज्ञात्वा तु सोमस्य विक्रय: स्याददोषवान् | असमर्थस्य भृत्यस्य विसर्ग: स्याददोषवान् | वनदाहो गवामर्थे क्रियमाणो न दूषक:
tattvaṃ jñātvā tu somasya vikrayaḥ syād adoṣavān | asamarthasya bhṛtyasya visargaḥ syād adoṣavān | vanadāho gavām arthe kriyamāṇo na dūṣakaḥ |
சோமத்தின் தத்துவத்தை அறிந்து அதை விற்றாலும் அது குற்றமற்றதாகும். திறனற்ற பணியாளனை நீக்குவதும் குற்றமற்றதே. மேலும், மாடுகளின் நலனுக்காக செய்யப்படும் காட்டுத்தீயிடுதலும் பழிக்கத்தக்கதல்ல.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Dharma is assessed by underlying principle and purpose: actions that can appear blameworthy (selling Soma, dismissing a servant, setting a forest-fire) may be ethically faultless when grounded in right understanding, necessity, and a legitimate end.
In the Śānti Parva’s dharma-discourse, Vyāsa offers illustrative cases to show that moral judgment depends on context and intent; he lists examples where an act becomes ‘adoṣavān’ (non-culpable) when performed with proper rationale and for a justified purpose.