Shloka 182
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
पृथक्त्वादाश्रमाणां च वर्णन्यत्वे तथैव च । परस्परपृथक्त्वाच्च कथं ते वर्णसंकर:
pṛthaktvād āśramāṇāṁ ca varṇānyatve tathaiva ca | paraspara-pṛthaktvāc ca kathaṁ te varṇa-saṅkaraḥ ||
ஆசிரமங்கள் ஒன்றொன்றாகத் தனித்தனியாகவும், அதுபோல நான்கு வர்ணங்களும் வேறுபட்டவையாகவும் உள்ளன; மேலும் அவற்றுக்கிடையே பரஸ்பரப் பிரிவு நிலைத்திருக்கையில்—அந்தத் தனித்தன்மையை அறிந்த உனக்கே ‘வர்ணசங்கரம்’ எவ்வாறு உண்டாகும்? எல்லைகள் காக்கப்பட்டால், சமூக-நெறிக் கட்டமைப்பில் குழப்பம் என்ற குற்றச்சாட்டு எந்த ஆதாரத்தில் எழும்?
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma argues that when āśramas and varṇas are clearly distinguished and their boundaries are understood, the claim of inevitable varṇa-saṅkara (social/ethical confusion through intermixture) lacks basis; the point is to ground social-ethical anxieties in careful reasoning rather than assumption.
In the Śānti Parva’s dharma-discourse, Bhīṣma addresses a concern about varṇa-saṅkara and challenges it by pointing to the conceptual and practical separations between āśramas and varṇas, pressing the interlocutor to justify how ‘mixing’ could occur if distinctions are maintained.