Shloka 7
नारद–शुक संवादः (Nārada–Śuka Dialogue): Tyāga, Saṃyama, and Vyakta–Avyakta Viveka
वेदेषु चाष्टगुणिनं योगमाहुर्मनीषिण: । सूक्ष्ममष्टगुणं प्राहुनेंतरं नृपसत्तम
vedeṣu cāṣṭaguṇinaṃ yogam āhur manīṣiṇaḥ | sūkṣmam aṣṭaguṇaṃ prāhur na itaraṃ nṛpasattama ||
யாஜ்ஞவல்க்யர் கூறினார்—ஓ அரசர்களில் சிறந்தவனே! வேதங்களில் யோகம் இரண்டு வகையாகச் சொல்லப்படுகிறது என்று ஞானிகள் கூறுகின்றனர்—ஸ்தூலமும் சூக்ஷ்மமும். ஸ்தூல யோகம் அணிமா முதலிய எட்டு சித்திகளை அளிப்பதாகக் கூறப்படுகிறது; ஆனால் சூக்ஷ்ம யோகமே உண்மையான அஷ்டாங்க யோகம்—யமம், நியமம், ஆசனம், பிராணாயாமம், பிரத்யாஹாரம், தாரணை, தியானம், சமாதி—எனும் எட்டு அங்கங்களால் யுக்தம்; இதற்கு அப்பால் வேறொன்று இல்லை.
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse distinguishes two ‘eightfold’ yogas: a gross form associated with attaining the eight siddhis (like aṇimā), and a subtle form identified as the true eight-limbed discipline (yama through samādhi). It implicitly prioritizes inner ethical-meditative transformation over the pursuit of powers.
In Śānti Parva’s instructional setting, Yājñavalkya addresses a king and clarifies competing notions of ‘eightfold yoga,’ steering the listener away from power-oriented practice and toward the classical inward path of restraint, discipline, meditation, and absorption.