Shloka 5
नारद–शुक संवादः (Nārada–Śuka Dialogue): Tyāga, Saṃyama, and Vyakta–Avyakta Viveka
रुद्रप्रधानानपरान् विद्धि योगानरिंदम । तेनैव चाथ देहेन विचरन्ति दिशो दश
rudrapradhānān aparān viddhi yogān ariṃdama | tenaiva cātha dehena vicaranti diśo daśa śatrudamana nareśa ||
யாஜ்ஞவல்க்யர் கூறினார்—ஓ பகைவரை அடக்கும் அரசே! யோக சாதனங்களில் ருத்ரன்—அதாவது பிராணன்—முதன்மை; இவற்றை நீ உயர்ந்தவை என அறி. அந்தப் பிராணன் கட்டுப்பாட்டில் வந்தால், யோகிகள் இதே உடலோடு பத்து திசைகளிலும் சுதந்திரமாகச் செல்ல வல்லவர் எனச் சொல்லப்படுகிறது.
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that yogic practice is fundamentally prāṇa-centered (called ‘Rudra’ here), and that mastery over prāṇa is the key to mastery over oneself; extraordinary capacities are presented as consequences of inner control rather than as the primary goal.
In the Śānti Parva’s instructional setting, the sage Yājñavalkya addresses a king, praising prāṇa-dominant yogas and describing the traditional claim that yogins who control prāṇa can roam freely in all ten directions while still embodied.