Shloka 14
Śuka’s Manifestation from the Araṇi (Āraṇeya-janma) — शुकजन्म (आरणेय-सम्भव)
अन्योन्यमतिवर्तन्ते अन्योन्यस्पर्थिनस्तथा । ते वध्यमाना हान्योन्यं गुणै्हारिभिरव्ययै:
anyonyam ativartante anyonya-sparthinas tathā | te vadhyamānā hy anyonyaṁ guṇair hāribhir avyayaiḥ, pṛthvīnātha |
யாஜ்ஞவல்க்யர் கூறினார்—ஓ பூமிநாதா! உயிர்கள் இடையறாது ஒருவரை ஒருவர் மிஞ்ச முயல்கின்றன; பரஸ்பரப் போட்டியிலும் நிலைகொள்கின்றன. தம் செயல்களின் விளைவால் அவர்கள் தாக்கப்படுகின்றபோதும், கவர்ச்சியுடனும் குன்றாததுபோலத் தோன்றும் ‘குணங்கள்’ (விஷய ஈர்ப்புகள்) இழுத்துச் செல்ல, அவர்கள் மீண்டும் ஒருவர்மேல் ஒருவர் பாய்கின்றனர்।
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse diagnoses the root of social strife: beings, captivated by attractive sense-objects and the play of guṇas, fall into rivalry, envy, and mutual harm—even while suffering the consequences. Ethical restraint and discernment are implied as the remedy.
In a didactic exchange within Śānti Parva, the sage Yājñavalkya addresses a king (“lord of the earth”), explaining why creatures repeatedly clash with one another: mutual competition and the irresistible pull of alluring objects drive them into continual conflict.