Shloka 50
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
सर्वमव्यक्तमित्युक्तमसर्व: पजचविंशक: । य एनमभिजानन्ति न भयं तेषु विद्यते
sarvam avyaktam ity uktam asarvaḥ pañcaviṁśakaḥ | ya enam abhijānanti na bhayaṁ teṣu vidyate ||
‘சர்வ’ என்பது அவ்யக்தப் பிரகிருதியைக் குறிக்கும்; அதிலிருந்து வேறான இருபத்திஐந்தாம் தத்துவமான பரமாத்மா ‘அசர்வ’ எனப்படுகிறது. இவற்றை உண்மையாய் அறிந்தவர்களுக்கு சம்சாரத்தில் மீண்டும் மீண்டும் வருகை–போகை என்ற அச்சம் இல்லை.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Discriminative knowledge: understanding the ‘unmanifest’ as Prakṛti and recognizing the distinct twenty-fifth principle (Paramātman) removes existential fear—especially fear of saṁsāric return—because one no longer mistakes the Self for the changing field of nature.
In Śānti Parva’s instruction on liberation-oriented philosophy, Vasiṣṭha teaches a Sāṅkhya-like distinction between Prakṛti (the unmanifest source) and the transcendent Self (the 25th principle). He states that those who realize this distinction become free from fear and the cycle of rebirth.