Shloka 35
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
एतन्निदर्शनं सम्यगसम्यगनिदर्शनम् । बुध्यमानाप्रबुद्धानां पृथग्पृथगरिंदम
etannidarśanaṃ samyag asamyag-anidarśanam | budhyamānāprabuddhānāṃ pṛthak pṛthag ariṃdama ||
இது சம்யக் ஞானமும் அசம்யக் ஞானமும் எவ்வாறு வேறுபடுகின்றன என்பதற்கான எடுத்துக்காட்டு. ஓ பகைவரை அடக்கும் அரசே! உணரத் தொடங்கியிருந்தும் இன்னும் முழுமையாக விழித்துணராதவர்களுக்கு இவ்விரண்டும் தனித்தனியாகத் தோன்றும். ஞானிகளின் அறிவு யுக்தியுடனும் பிரமாணத்துடனும் நிலைபெற்றதால் உயர்ந்ததும் அறியாதோரின் கருத்துகளிலிருந்து வேறானதும்; ஆனால் அறியாதோரின் তথாகதித அறிவு பிரமாணமற்றதும் தர்க்க ஒற்றுமையற்றதும் ஆகையால் சரியானதல்ல—அது முன் கூறிய சம்யக் ஞானத்திலிருந்து முற்றிலும் வேறு.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Vasiṣṭha distinguishes valid, reasoned knowledge (samyak-jñāna) from unreliable, ungrounded notions taken as knowledge by the ignorant. True understanding is marked by coherence and proper justification; false understanding lacks these and must be recognized as separate.
In a didactic exchange within Śānti Parva, Vasiṣṭha addresses a king (called ariṃdama) and clarifies how to tell right insight from mistaken views, especially for seekers who are in the process of awakening but not yet fully established in wisdom.