Shloka 18
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
तस्मात् त्वं शूणु राजेन्द्र यथैतदनुदृश्यते । याथातथ्येन सांख्येषु योगेषु च महात्मसु
tasmāt tvaṃ śṛṇu rājendra yathaitad anudṛśyate | yāthātathyena sāṅkhyeṣu yogeṣu ca mahātmasu ||
ஆகையால், அரசர்களில் சிறந்தவனே, கேள். சாங்க்யமும் யோகமும் அறிந்த மகாத்ம ஞானிகளின் போதனைகளில் முக்தி எவ்வாறு உண்மையாகக் காணப்பட்டு நேரடியாக உணரப்படுகிறதோ, அதை நான் உனக்கு துல்லியமாகச் சொல்கிறேன்.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Vasiṣṭha frames the next instruction as a faithful account of mokṣa (liberation) as understood by authoritative sages of both Sāṅkhya (discriminative knowledge) and Yoga (disciplined practice), emphasizing truthfulness and direct insight rather than mere opinion.
Vasiṣṭha addresses a king respectfully as 'rājendra' and signals a transition: he is about to explain, in a precise and reality-aligned way, the nature of liberation as seen by great souls versed in Sāṅkhya and Yoga.