Shloka 44
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
सहवास विनाशित्वान्नान्योडहमिति मन्यते । यो<5हं सो5हमिति हुक्त्वा गुणानेवानुवर्तते
sahavāsa-vināśitvān nānyo ’ham iti manyate | yo ’haṃ so ’ham iti uktvā guṇān evānuvartate ||
பிரக்ருதி மற்றும் உடலுடன் நீண்ட காலச் சேர்க்கையால் தன் உண்மைச் சொரூப அறிவு மறைந்தபோது, மனிதன் ‘நான் இதிலிருந்து வேறல்ல’ என்று எண்ணுகிறான். ‘நான் இது; நான் அது’—யாரோ ஒருவரின் மகன், ஒரு குலம்/சாதியைச் சேர்ந்தவன் என்று கூறிக்கொண்டே, ஆத்மாவை அவற்றிலிருந்து வேறென அறியாமல் சத்த்வம் முதலிய குணங்களின் இயக்கத்தையே பின்பற்றுகிறான்.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Misidentification with the body and social labels arises from long association with Prakṛti; as a result, one is driven by the guṇas. The remedy implied is discernment: knowing the Self as distinct from guṇas, body, and acquired identities.
In Vasiṣṭha’s instruction, he explains how a person loses awareness of their true nature and begins to speak in terms of worldly identity (“I am this, I am that”), thereby living under the influence of sattva, rajas, and tamas.