Shloka 31
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
सयक्षभूतगन्धर्वे सकिन्नरमहोरगे । सचारणपिशाचे वै सदेवर्षिनिशाचरे
sa-yakṣa-bhūta-gandharve sa-kinnara-mahorage | sa-cāraṇa-piśāce vai sa-devarṣi-niśācare, naraśreṣṭha! trīṣu lokeṣu yāvanto deha-dhāriṇaḥ santi, teṣāṃ sarveṣāṃ dehaḥ eṣām eva tattvānāṃ samudāya iti draṣṭavyaḥ | yatra yatra mūrtimat padārthaḥ dṛśyate, tatra tatra eṣām eva tattvānāṃ darśanam bhavati ||
வசிஷ்டர் கூறினார்—மனுஷர்களில் சிறந்தவனே! யக்ஷர், பூதர், கந்தர்வர், கின்னரர், மகாசர்ப்பர், சாரணர், பிசாசர், தேவரிஷிகள், நிசாசரர்—இவர்களிடமும்; உண்மையில் மூன்று உலகங்களிலுள்ள எல்லா உடலுற்றவர்களிடமும்—உடல் என்பது இத்தத்துவங்களின் கூட்டமே என்று அறிய வேண்டும். எந்த உருவமுடைய உடலுருவம் தோன்றினாலும், எங்கும் இத்தத்துவங்களின் செயலே காணப்படுகிறது.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
All embodied beings—divine, human, or otherwise—are constituted by the same fundamental tattvas; therefore the body is an aggregate of shared elements, a view meant to reduce pride, hatred, and caste/species-based contempt.
Vasiṣṭha instructs the listener (addressed as 'naraśreṣṭha') in a contemplative, Sāṅkhya-like analysis: he lists many classes of beings to emphasize that across the three worlds, every tangible form is built from the same constituents.