Shloka 112
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
हित्वा च देहं प्रविशन्ति देव॑ दिवौकसो द्यामिव पार्थ सांख्या: । अतोड5धिकं ते5भिरता महारहें सांख्ये द्विजा: पार्थिव शिष्टजुष्टे
hitvā ca dehaṁ praviśanti devaṁ divaukaso dyām iva pārtha sāṅkhyāḥ | ato 'dhikaṁ te 'bhiratā mahārhe sāṅkhye dvijāḥ pārthiva śiṣṭa-juṣṭe ||
பீஷ்மர் கூறினார்—ஓ பார்த்தா! சாங்க்யத்தில் நிலைபெற்றோர் உடலைத் துறந்த பின், விண்ணுலகத் தேவர்கள் ஆகாயத்தில் புகுவது போல, பரம தெய்வச్వరூபத்தில் புகுகின்றனர். ஆகவே, ஓ பூமிநாதா! நற்பண்பும் ஒழுக்கமும் உடையோர் போற்றி நடைமுறைப்படுத்தும் அந்த மிகப் போற்றத்தக்க சாங்க்ய சாஸ்திரத்தில் இருபிறப்பினர் இன்னும் அதிகமாக ஈடுபடுகின்றனர்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that discriminative wisdom (Sāṅkhya) culminates in liberation: when the body is relinquished, the knower enters the Supreme Divine. The verse also affirms Sāṅkhya’s high status as a venerable path esteemed by the cultured and the twice-born.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira’s side (addressing Arjuna here as Pārtha) on dharma and liberation. He praises Sāṅkhya as a respected discipline and uses the analogy of gods entering heaven to describe the liberated soul’s entry into the Supreme after death.