Shloka 1
- कहते हैं, किसी समय असुरगण देवताओंको कष्ट पहुँचाकर भृगुपत्नीके आश्रममें जाकर छिप जाते थे। असुरोंने “माता” कहकर उनकी शरण ली थी और उन्होंने पुत्र मानकर उन सबको निर्भय कर दिया था। देवता जब असुरोंको दण्ड देनेके लिये उनका पीछा करते हुए आते, तब भृगुपत्नीके प्रभावसे उनके आश्रममें प्रवेश नहीं कर पाते थे। यह देख समस्त देवताओं ने भगवान् विष्णुकी शरण ली। भुवनपालक भगवान् विष्णुने देवताओं और दैवी-सम्पत्तिकी रक्षाके लिये चक्र उठाया, तथा असुरों एवं आसुर भावके उत्थानमें योग देनेवाली भूगुपत्नीका सिर काट लिया। उस समय मरनेसे बचे हुए असुर भृगुपुत्र उशनाकी शरणमें गये। उशना माताके वधसे खिन्न थे; इसलिये उन्होंने असुरोंको अभयदान दे दिया। तभीसे वे देवताओंकी उन्नतिके मार्गमें असुरोंद्वारा बाधाएँ खड़ी करते रहते हैं। नवत्यथिकद्वधिशततमो< ध्याय: पराशरगीताका आरम्भ--पराशर मुनिका राजा जनकको कल्याणकी प्राप्तिके साधनका उपदेश युधिष्ठिर उदाच अत: परं महाबाहो यच्छेयस्तद् वदस्व मे | न तृप्याम्यमृतस्येव वचसस्ते पितामह,युधिष्ठिरने कहा--महाबाहु पितामह! अब इसके बाद जो भी कल्याण-प्राप्तिका उपाय हो, वह मुझे बताइये। जैसे अमृत पीनेसे मन नहीं भरता, उसी तरह आपके वचन सुननेसे मुझे तृप्ति नहीं होती है
bhīṣma uvāca | kathayanti, kadācit asuragaṇā devatāḥ pīḍayitvā bhṛgupatnyā āśrame gatvā nilīyante sma | asuraiḥ “mātaḥ” iti uktvā tasyāḥ śaraṇaṃ prāptam; sā ca tān putravat manyamānā sarvān abhayaṃ cakāra | devāḥ yadā asurān daṇḍayituṃ teṣāṃ pṛṣṭhato ’nuyānti sma, tadā bhṛgupatnyāḥ prabhāvena te tasyā āśrame praveśaṃ na prāpnuvan | etad dṛṣṭvā sarve devā bhagavato viṣṇoḥ śaraṇaṃ jagmuḥ | bhuvanapālako bhagavān viṣṇur devānāṃ daivī-sampadaś ca rakṣārthaṃ cakram udyamya, asurāṇāṃ cāsura-bhāvasya cotthāne yogadāyinīṃ bhṛgupatnīṃ śirasā ciccheda | tataḥ śeṣā asurā mṛtyor atītā bhṛgupūtrośanasaḥ śaraṇaṃ jagmuḥ | uśanā mātṛ-vadhena duḥkhitaḥ; tasmāt sa asurān abhayaṃ dadau | tataḥ prabhṛti te devānāṃ vṛddhi-mārge ’surair vighnān utpādayanti | yudhiṣṭhira uvāca | ataḥ paraṃ mahābāho yac chreyas tad vadasva me | na tṛpyāmy amṛtasyeva vacasas te pitāmaha ||
பீஷ்மர் கூறினார்—ஒருகாலத்தில் அசுரர்கள் தேவர்களைத் துன்புறுத்தி, பிருகுவின் மனைவியின் ஆசிரமத்திற்குச் சென்று அங்கே மறைந்து கொள்வார்கள் என்று சொல்லப்படுகிறது. “அம்மா” என்று கூறி அவர்கள் அவளிடம் அடைக்கலம் புகுந்தனர்; அவளும் அவர்களைத் தன் மக்களெனக் கருதி அஞ்சாமை அளித்தாள். தேவர்கள் அசுரர்களைத் தண்டிக்கத் துரத்தி வந்தபோது, பிருகுபத்னியின் பேராற்றலால் அந்த ஆசிரமத்திற்குள் நுழைய இயலவில்லை. இதைக் கண்டு எல்லாத் தேவர்களும் உலகைக் காக்கும் விஷ்ணுவைச் சரணடைந்தனர். தேவர்களையும் தெய்வச் செல்வத்தையும் காக்க உலகபாலகன் விஷ்ணு சக்கரத்தை உயர்த்தி, அசுரர்களின் எழுச்சிக்கு துணைபுரிந்த பிருகுபத்னியின் தலையை அறுத்தான். அப்போது மரணத்திலிருந்து தப்பிய அசுரர்கள் பிருகுபுதல்வன் உசனா (சுக்ரன்) என்பவனிடம் சரணடைந்தனர். தாய்வதத்தால் துயருற்ற உசனா அவர்களுக்கு அபயம் அளித்தான்; அந்நாளிலிருந்து அவர்கள் அசுரர்களின் மூலம் தேவர்களின் வளர்ச்சி வழியில் தடைகள் ஏற்படுத்தி வருகின்றனர். யுதிஷ்டிரன் கூறினான்—மகாபாகு பிதாமஹா! இனி மேலான நன்மையை அளிக்கும் வழி எதுவோ அதை எனக்குச் சொல்லுங்கள். அமிர்தம் அருந்தினாலும் தணியாததுபோல், உங்கள் வாக்கைக் கேட்டாலும் எனக்கு நிறைவு இல்லை.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage frames an ethical tension: refuge and compassion can be misused by those who harm others, and protecting dharma may require hard, even tragic, corrective action. It also shows how partiality and grief can perpetuate conflict—Ushanas’ protection of the Asuras becomes a continuing obstacle to the gods’ welfare.
The Asuras hide in Bhrigu’s wife’s hermitage and gain immunity through her protection. The gods cannot enter, so they appeal to Vishnu, who kills her with his discus to restore the gods’ ability to punish the Asuras. Surviving Asuras then seek Ushanas, who, distressed by his mother’s death, grants them protection; the scene then transitions to Yudhishthira asking Bhishma for further instruction on the highest good (śreyas).