Shloka 103
Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech
कृतकौतूहलस्तेषु मुक्तश्नवर यथासुखम् । 'शास्त्र-विधिके अनुसार इन्द्रियोंद्वारा इन्द्रियोंके विषयोंका अनुभव करके जब तुम उनके खेलको पूरा कर चुको
kṛtakautūhalas teṣu muktaśnavar yathāsukham | śāstra-vidhike anusāra indriyaiḥ indriyaviṣayān anubhavya yadā tvaṁ teṣāṁ krīḍāṁ pūrayitvā, santānaṁ jātaṁ vā na vā, tataḥ muktaḥ sukhapūrvaṁ vicara ||
பீஷ்மர் கூறினார்—சாஸ்திர விதிப்படி இந்திரியங்களால் விஷயங்களைத் தக்க இன்பத்துடன் அனுபவித்து, அவற்றில் உன் ஆர்வம் நிறைவேறி அவற்றின் ‘விளையாட்டு’ முடிந்தபின்—சந்ததி பிறந்தாலும் பிறக்காவிட்டாலும்—அவற்றிலிருந்து விடுபட்டு நிம்மதியுடன் வாழ்ந்து நட.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Enjoyment of sense-objects is to be approached only under śāstric regulation; once their purpose is fulfilled, one should detach and live peacefully, not remaining bound by craving—regardless of outcomes like having children.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and life-stages, Bhīṣma advises the listener on how to relate to sensory life: experience it lawfully, then renounce attachment and proceed with inner freedom.