Shloka 41
अध्याय २८१ — दानधर्मः, न्यायागतधनम्, ऋणत्रय-परिशोधनं च
Dāna ethics, lawful wealth, and settling obligations
“देव! त्रिलोकीनाथ! हमलोग सदा अग्नि और धूपका ताप, सर्दी, वर्षा, आँधी और अस्त्र-शस्त्रोंद्रारा भेदन-छेदनका कष्ट सहते रहते हैं। आज आपकी आज्ञासे इस ब्रह्महत्याको भी ग्रहण कर लेंगे; किंतु आप इनसे हमारे छुटकारेका उपाय भी तो सोचिये' ।।
bhīṣma uvāca | deva trilokīnātha vayam sadā agni-dhūpa-tāpaṃ śītaṃ varṣām āndhīṃ ca astrā-śastrair bhidana-cchedana-duḥkhaṃ sahāmahe | adya tava ājñayā imāṃ brahmahatyām api grahīṣyāmaḥ; kintu tvam eteṣāṃ asmākaṃ mucyopāyam api cintaya || brahmovāca | parvakāle tu samprāpte yo vai cchedana-bhedanaṃ kariṣyati naro mohāt tam eṣānugamiṣyati ||
பீஷ்மர் கூறினார்—தேவனே, மூவுலக நாதனே! நாங்கள் எப்போதும் தீயின் மற்றும் சூரிய வெப்பத்தின் தகிப்பு, குளிர், மழை, புயல் காற்று, மேலும் ஆயுதங்களால் ஏற்படும் குத்தல்-வெட்டல் துன்பம் ஆகியவற்றைத் தாங்குகிறோம். இன்று உங்கள் ஆணையால் இந்தப் பிரம்மஹத்த்யைச் சுமையையும் ஏற்றுக்கொள்வோம்; ஆனால் எங்கள் விடுதலைக்கான வழியையும் நீங்கள் சிந்திக்க வேண்டும்। பிரம்மா சொன்னார்—சங்கிராந்தி, கிரகணம், பௌர்ணமி, அமாவாசை போன்ற புனிதப் பண்டிகைக் காலம் வந்தபோது, யார் மயக்கத்தால் உங்களை வெட்டவும் பிளக்கவும் செய்கிறாரோ, இந்தப் பிரம்மஹத்த்யை அவனைத் தொடர்ந்து ஒட்டிக்கொள்ளும்।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Grave wrongdoing (brahma-hatyā) is not merely a private burden; it can attach to the agent who commits a harmful act, especially when done in delusion and at ritually charged times. The passage frames moral causality: responsibility follows the doer, and divine law provides a mechanism for the transfer/attachment of sin based on action and intent.
Bhīṣma (speaking on behalf of afflicted beings) appeals to a supreme lord, saying they already endure many hardships and will accept even the burden of brahma-hatyā if commanded, but asks for a way to be freed from it. Brahmā responds with a rule: at festival-times, whoever cuts or pierces them in delusion will have that brahma-hatyā follow and attach to him.