Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

Aśmagīta: Janaka’s Inquiry on Loss, Kāla, and the Limits of Control (अश्मगीता)

तथा त्वमप्यच्युत मुड्च शोक- मुत्तिष्ठ शक्रोपम हर्षमेहि । क्षात्रेण धर्मेण मही जिता ते तां भुड़क्षय कुन्तीसुत मावमंस्था:,अपने धर्मसे कभी च्युत न होनेवाले इन्द्रतुल्य पराक्रमी कुन्तीकुमार युधिष्ठिर! तुम भी शोक छोड़कर उठो और हृदयमें हर्ष धारण करो। तुमने क्षत्रियधर्मके अनुसार इस पृथ्वीपर विजय पायी है; अत: इसे भोगो। इसकी अवहेलना न करो

tathā tvam apy acyuta muñca śokam uttiṣṭha śakropama harṣam ehi | kṣātreṇa dharmeṇa mahī jitā te tāṁ bhuṅkṣva he kuntīsuta māvamamsthāḥ ||

ஓ அச்யுதா! நீயும் துயரைத் துற. இந்திரனுக்கு ஒப்பான வீரனாய் எழுந்து, உள்ளத்தில் மகிழ்ச்சியை ஏற்று. க்ஷத்திரிய தர்மத்தின்படி நீ இந்தப் பூமியை வென்றாய்; ஆகவே இதனை அனுபவித்து ஆளுக. ஓ குந்தியின் புதல்வா! இதனை இகழாதே.

तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अच्युतO Acyuta (unfailing one)
अच्युत:
TypeNoun
Rootअच्युत
FormMasculine, Vocative, Singular
मुञ्चrelease, abandon
मुञ्च:
TypeVerb
Rootमुच्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
शोकम्grief
शोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootशोक
FormMasculine, Accusative, Singular
उत्तिष्ठrise up, stand up
उत्तिष्ठ:
TypeVerb
Rootस्था (उत्+स्था)
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
शक्रोपमO one comparable to Indra
शक्रोपम:
TypeAdjective
Rootशक्र-उपम
FormMasculine, Vocative, Singular
हर्षम्joy
हर्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootहर्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
एहिcome, attain (here: take to)
एहि:
TypeVerb
Rootइ (ए)
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
क्षात्रेणby/according to the kshatriya (way)
क्षात्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootक्षात्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
धर्मेणby dharma, by rightful duty
धर्मेण:
Karana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Instrumental, Singular
महीthe earth
मही:
Karma
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Nominative, Singular
जिताconquered
जिता:
TypeVerb
Rootजि (जित)
FormPast passive participle (kta), Feminine, Nominative, Singular
तेfor you / to you
ते:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
ताम्that (earth), her
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
भुङ्क्ष्वenjoy, rule, partake of
भुङ्क्ष्व:
TypeVerb
Rootभुज्
FormImperative, Second, Singular, Atmanepada
कुन्तीसुतO son of Kunti
कुन्तीसुत:
TypeNoun
Rootकुन्ती-सुत
FormMasculine, Vocative, Singular
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
अवमंस्थाःdisregard, despise
अवमंस्थाः:
TypeVerb
Rootअवमन् (अव+मन्)
FormImperative, Second, Singular, Atmanepada

जनक उवाच

J
Janaka
Y
Yudhiṣṭhira
K
Kuntī
Ś
Śakra (Indra)
E
Earth/Kingdom (mahī)