Shloka 9
उशनसः (शुक्रस्य) चरितम् — The Account of Uśanā (Śukra): Yoga, Grievance, and Pacification
यथाजञ्जनमयो वायु: पुनर्मान:शिलं रज: । अनुप्रविश्य तद्वर्णो दृश्यते रज्जयन् दिश:
yathāñjanamayo vāyuḥ punarmānaḥśilaṃ rajaḥ | anupraviśya tadvarṇo dṛśyate rajjayan diśaḥ ||
பீஷ்மர் விளக்கினார்—அஞ்சனம்போன்ற இருளைச் சுமந்த காற்று, மானஃஷிலையின் சிவப்பு-மஞ்சள் தூளில் புகுந்தால், அதே நிறம் கொண்டதுபோல் தோன்றி, நகரும் போது திசைகளையே நிறமூட்டுவது போலக் காணப்படும். அதுபோல இயல்பில் நிறமற்ற ஆத்மா, தாமஸ அஞ்ஞானத்தால் மூடப்பட்டும், கர்மபலங்களால் கறைபட்டும், அந்த “நிறங்களை” ஏற்றுக்கொண்டு, பல்வேறு உடல்-தர்மங்களை ஏற்று, எல்லா உயிர்களின் உடல்களிலும் அலைந்து திரிகிறது.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The self is intrinsically unqualified and unstained, but due to ignorance (tamas/avidyā) and the residual effects of karma, it appears to take on the qualities of the bodies it inhabits—much like wind seeming colored by the dust it passes through.
In Shanti Parva’s instruction, Bhishma is teaching about the mechanism of bondage: how the jīva, though essentially pure, seems to acquire ‘colors’ (attributes) through contact with ignorance and karmic results, thereby moving through various embodied states.