Shloka 15
मोक्षधर्मः — स्नेहपाशच्छेदः
Mokṣa-dharma: Cutting the Bonds of Attachment
Devanagari script
नित्यतृप्तः सुसंतुष्ट: प्रसन्नवदनेन्द्रिय: । विभीर्जप्यपरो मौनी वैराग्यं समुपाश्रित:
Transliteration
nityatṛptaḥ susantuṣṭaḥ prasannavadanendriyaḥ | vibhīr japyaparo maunī vairāgyaṃ samupāśritaḥ ||
Translation
பீஷ்மர் கூறினார்— மனிதன் எப்போதும் திருப்தியுடனும் முழு மனநிறைவுடனும் இருக்க வேண்டும்; முகத்தையும் புலன்களையும் அமைதியாகவும் மகிழ்ச்சியாகவும் வைத்திருக்க வேண்டும். பயம் உள்ளே புகாதபடி காக்க வேண்டும். ஓங்காரம் போன்ற புனித ஒலிகளை ஜபத்தில் ஈடுபட்டு, வாக்கை அடக்கி மௌனமாக இருந்து, வைராக்யத்தைச் சார்ந்திருக்க வேண்டும்.
Word by Word
नित्यतृप्तःalways content/satiated
नित्यतृप्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootनित्यतृप्त (तृप्त < √तृप्)
FormMasculine, Nominative, Singular
सुसंतुष्टःwell-satisfied
सुसंतुष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुसन्तुष्ट (सन्तुष्ट < √तुष्)
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रसन्नवदनःhaving a cheerful face
प्रसन्नवदनः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रसन्नवदन
FormMasculine, Nominative, Singular
इन्द्रियःsense(-controlled) one / (lit.) sense-organ
इन्द्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
विभीःfear
विभीः:
Karta
TypeNoun
Rootविभी (भय)
FormFeminine, Nominative, Singular
जप्यto be muttered/recited; one who should recite
जप्य:
Karta
TypeAdjective
Rootजप्य (gerundive < √जप्)
FormMasculine, Nominative, Singular
अपरःanother; further; devoted (to that)
अपरः:
Karta
TypeAdjective
Rootअपर
FormMasculine, Nominative, Singular
मौनीa silent sage; one observing silence
मौनी:
Karta
TypeNoun
Rootमौनिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वैराग्यम्dispassion, detachment
वैराग्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवैराग्य
FormNeuter, Accusative, Singular
समुपाश्रितःhaving resorted to; having taken refuge in
समुपाश्रितः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-उप-आश्रित (क्त < √श्रि)
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaP
Praṇava (Oṃ)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes