Shloka 12
Jvarotpatti — The Origin and Distribution of Jvara
Fever
चक्षुषी नासिकाकर्णो त्वक् जिद्वेति च पठचमी । इन्द्रियाणीन्द्रियार्थानां ज्ञानानि कवयो विदु:
cakṣuṣī nāsikākarṇau tvak jihveti ca pañcamī | indriyāṇīndriyārthānāṃ jñānāni kavayo viduḥ ||
அசிதன் கூறினான்—அறிஞர்கள் உரைப்பது: இரண்டு கண்கள், மூக்கு, இரண்டு காதுகள், தோல், மேலும் ஐந்தாவதாக நாவு—இவையே ஐந்து ஞானேந்திரியங்கள்; இவையே தத்தம் பொருள்களை அறியச் செய்கின்றன. ஆகவே இంద్రிய உணர்வே உலகறிவின் வாயில்; அதனை முறையாக அறிந்து அடக்கி நடத்த வேண்டும்.
असित उवाच
Educational Q&A
The verse identifies the five organs of knowledge (eyes, nose, ears, skin, tongue) as the instruments by which sense-objects are apprehended, implying that ethical life requires understanding and regulating sense-perception rather than being driven by it.
In Asita’s discourse in the Śānti Parva, he is explaining a classificatory teaching about the human faculties—specifically how knowledge of the external world arises through the senses—within a broader instruction on right understanding and self-mastery.