Shloka 27
Yudhiṣṭhira’s Remorse and Vyāsa’s Teaching on Impermanence (Śoka-nivāraṇa)
सर्वे मामनुजानीत त्यक्ष्यामीदं कलेवरम् । मैं आपलोगोंको प्रसन्न करके अपनी ओरसे चले जानेकी अनुमति देता हूँ। जिसकी जहाँ इच्छा हो वहाँ अपनी रुचिके अनुसार चला जाय। आप सब लोग मुझे आज्ञा दें कि मैं इस शरीरको अनशन करके त्याग दूँ ।।
sarve mām anujānīta tyakṣyāmīdaṁ kalevaram |
“நீங்கள் அனைவரும் எனக்கு விடை அளியுங்கள்; நான் இந்த உடலைத் துறப்பேன். உங்களை மகிழ்வித்து, என் பக்கம் இருந்து புறப்பட அனுமதி வேண்டுகிறேன்; யாருக்கு எங்கு செல்ல விருப்பமோ, அவர் தம் விருப்பப்படி செல்லட்டும். நான் உண்ணாவிரதம் இருந்து இந்த உடலை விட்டு விடுவதற்கு நீங்கள் அனைவரும் ஒப்புதல் அளியுங்கள்.” வைசம்பாயனர் கூறினார்—இவ்வாறு பேசிக் கொண்டிருந்த அந்த பார்த்தன், உறவினர்-துக்கத்தால் கலங்கி மயங்கியிருந்தான். இவ்வாறு சாந்திபர்வத்தின் ராஜதர்மானுஷாசனபர்வத்தில் வ்யாசவாக்கியத்தின் இருபத்தேழாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical tension between life’s duties and the impulse to withdraw when overwhelmed by sorrow. It frames bodily renunciation (here, fasting) not as a private act alone but as one requiring social consent and responsibility toward one’s community.
A speaker, distressed by grief for relatives, asks those present to permit him to leave and to abandon his body through fasting. The surrounding narrative voice (Vaiśampāyana) reports this as an utterance arising from intense bereavement.